Hopen op een reisje naar Europa

29 juni 2012 (Trouw) – Oekraïners houden van souvenirs. Dit viel me het eerst op bij moeder en dochter Nina en Tanja, waar ik de eerste maand van mijn tijd in Kiev in huis woonde. Hun hele sovjetflat stond vol met prullaria uit landen waar ze geweest waren. Bierpullen uit Duitsland, een nepkristallen fotolijstje uit Lloret de Mar en de onvermijdelijke speelgoedkameel uit Egypte. Hun koelkast was zo volbehangen met magneten dat je er tegenop zag om hem open te doen.

Al te graag liet Tanja mij haar fotoalbums zien. Tot mijn verbazing was dit geen geen verzameling van  gezellige kiekjes. Op iedere foto stond Tanja voor een kerk of berg te poseren alsof ze wilde bewijzen dat ze er wel echt geweest was. Met een blik in haar ogen die zei “De Sovjet-Unie houdt ons niet meer gevangen. We doen niet langer onder aan Europese toeristen.”

Het EK wordt met dezelfde hardnekkigheid benaderd. Jonge Kievenaren zoals Tanja zijn iedere dag in de fanzone te vinden. Ze laten zich de betreffende vlaggen op de wangen schilderen en willen met alle nationaliteiten op de foto. Zoals de Alex (30) die ons aanspreekt omdat hij hoort dat we Engels spreken. Hij is alle wedstrijddagen hier geweest en draait zijn verhaal af. “Ik heb veel gereisd. Naar Spanje, Portugal, Duitsland, Nederland en Polen. Die laatste drie alleen op doorreis helaas.”

Alex is best moe van het EK, geeft hij toe. Toch zal hij tot het einde hier blijven. “In Rusland hebben we een gezegde. Als je niet naar de berg gaat, komt de berg naar jou”, vertelt hij plechtig. “In dit geval zijn de Europeanen hierheen gekomen. En ze hebben plezier. Veel van mijn landgenoten hebben nog nooit het land verlaten. Wij beschouwen het nu als onze taak om hen het naar hun zin te maken. Misschien mogen we dan ooit ook weer bij op bezoek. En zo niet,” hij is even stil, “nouja dan hebben we altijd de foto’s nog.”

‘Prostitutie is de hoogste vorm van vrouwelijkheid’

7 juni 2012 (VICE) – Het EK trekt straks horden Europese voetbalfans naar Oekraïne, strak van het bier en de hormonen. De toch al bloeiende prostitutiebranche van het land rekent op een topseizoen. Gezondheidsorganisaties rekenen op een HIV-epidemie. Zal dat wel goed gaan? Als correspondent in Kiev besloot ik het te vragen aan de kenners, de prostituees zelf. De 46-jarige Eva wil wel praten. Ik zoek haar op in haar sovjetappartementje. De keuken is rood verlicht, haar leren jurk zit strak gespannen om haar billen en haar zalmroze hakschoenen matchen met haar handtas.
VICE: Hoe ben je in dit werk terecht gekomen? 
Eva: “Mijn man verliet me ongeveer drie jaar geleden. We hadden samen een supermarktje en hij werd verliefd op de 27-jarige jongere kassière. Ik heb ergens een appartement gehuurd. Omdat ik geen geld voor eten had, ben ik dit toen per uur weer gaan verhuren. Zo kwam ik in contact met prostituees. Zij zijn altijd op de vlucht voor de politie, dus verhuizen vaak van werkruimte.”
“Tot mijn verbazing waren meisjes geen typische straathoertjes. Deze dames hadden goede make-up, en netjes geverfd haar. Het is een arm land dus dit soort service is alleen voor de rijken. En de mannen. Allemaal van die knappe zakentypes. Met dure auto’s en goed geschoren. Ik was toen alleen maar verhuurder, maar gefascineerd.”
Haar telefoon rinkelt en Eva antwoordt met een doorrookt “ja?” Aan de andere kant van de lijn klinkt een mannenstem. Als ze ophangt lacht ze. Een klant. Nee ben je gek joh, je hoeft niet weg. Als hij me wil moet ie maar wachten. Het moet wel leuk blijven. Waar was ik?
Bij mooie mannen.
“Oja. Op een dag kwam er zo’n exemplaar binnen met een meisje. Allebei heel mooi, hij in pak, zij in nertsenbontjas. Maar toen vroeg hij tot mijn verbazing of ik niet met hem wilde. Voor honderd dollar. Dat meisje betaal ik en stuur ik weg, zegt ie.”
“Ik zei nee, nee dat kan echt niet. Maar toen ik in mijn auto zat dacht ik oi oi. Ik had toen al een half jaar geen seks meer gehad – ik ben geen twintig meer, en meisjes van twintig hebben minder libido dan die van veertig. En een honderd dollar briefje is natuurlijk niet slecht voor mijn collectie.”
Dus je belde hem terug?
“Nee joh, dat durfde ik niet. Maar achteraf denk ik dat toen het zaadje gezaaid is. Ik ben gaan kijken op een website voor onafhankelijke prostituees. Alle vrouwen van mijn leeftijd zagen er uit als alcoholisten. Ik weet dat ik er goed uitzie, mannen flirten altijd met me in de supermarkt.  Ik vond het eng, ik had op dat moment nog nooit een condoom gezien. Pas toen mijn auto kapot heb ik een profiel aangemaakt. Binnen anderhalf uur had ik mijn eerste klant.”
Hoe was het?
“Magisch. Hij kwam binnen en ik was meteen verkocht. Toen hij klaar was, lag ik daar, buiten bewustzijn. Ineens werd ik wakker en dacht, shit vergeten geld te vragen, ik ben een prostituee. Maar hij had een briefje van honderd dollar neergelegd. Terwijl ik eigenlijk maar vijftig kost.”
“Ik dacht: hier kan God niet tegen zijn. Het is geen overspel of zonde. Geef liefde en plezier, zegt hij en dat doe ik. Daarom is mijn filosofie: je betaalt niet voor de seks, maar voor mijn tijd. Voor mij is prostitutie de hoogste vorm van vrouwelijkheid. Het betekent geld, mannen en contacten. En een vlucht uit de eenzaamheid.”
Ze laat haar profiel zien. Onder een foto van haar in rode kousen met een zwarte hoed die haar gezicht maskeert staan lovende recensies. “Ja meisje, dat komt omdat ik de tijd neem. Het gaat niet om de bewegingen, maar om de atmosfeer die je creëert. Dat is de specialiteit van Slavische vrouwen. Voor mij geen hop hop zoals bij jullie in Amsterdam.
Deel je de angst van vrouwenorganisaties dat er vanwege het EK meer meisjes in de prostitutie gaan?
“Prostituee worden is iets anders achter de bar gaan werken. Vrouwen doen het omdat ze het willen, of vanwege de armoede, omdat ze hun kinderen moeten voeden. Het EK is voor beide groepen geen reden om in de prostitutie te gaan.”
Hoe zit het met HIV in Oekraïne?
“HIV is een groot probleem in Oekraïne. Hier en in Rusland groeit het het snelst, heb ik gehoord. Er zijn steeds meer organisaties die voorlichting geven aan ons over hygiëne en gratis condooms uitdelen. Ik doe niets zonder condoom, zelfs niet pijpen. Daarnaast spreek ik altijd van tevoren met een man, zodat ik kan zien of ie niet stinkt. En ik draag altijd kousen, tegen schimmels.”
Ben je bang dat het EK een epidemie gaat veroorzaken?
“Ik betwijfel het. De straathoertjes zijn de grootste verspreiders, maar ik denk dat die Europese toeristen daar helemaal niet naartoe willen. Ze gaan allemaal naar de salons, waar het beter geregeld is.”
“Die eigenaren zijn nu allemaal pandjes op aan het kopen in de binnenstad om daar hun zaken te gaan doen volgende week. Ik heb ze zelf gezien. Het zijn net fabrieken en heel hygiënisch. De meisjes raken de mannen niet eens aan en gebruiken voor alles wat ze doen een zakdoek. Ze doen een condoom om gaan er op zitten en er dan weer af. Dat is prima zo, want zo zijn de Europeanen het gewend.”
Verschillen die dan zo van mannen uit deze regio?
“Absoluut. Europeanen vinden een condoom belangrijk en houden de tijd beter in de gaten. Eerst seks en daarna pas praten, zo werkt het in Amsterdam ook. Bij Russen en Oekraïners gaat dat anders. Die gaan eerst een uur zitten kletsen en als de tijd dan om is worden ze agressief, omdat ze weg moeten. Maar de ergste klanten komen uit de Kaukasus. Dat zijn wilde dieren, ze willen alleen maar neuken en hebben nooit geld.”

EK-baby’s en nep-Heidi’s

Duitsland-Polen in een Biergarten in Amsterdam

Het EK voetbal zet internationale vriendschappen op scherp? Niet iDn Amsterdam. In Biergarten Die Heimat kijken Duitsers, Polen en Nederlanders gebroederlijk de wedstrijd Duitsland-Polen.

De zes gigantische beeldschermen, een ingehuurde Heidi met een Amsterdams accent, Duits bier en worsten. In Hollands eerste – en vooralsnog enige – Biergarten onder het Post CS gebouw in Amsterdam kwamen gisteren zo’n driehonderd voetbalfans bij elkaar om de wedstrijd Polen-Duitsland te kijken. Een accordeonspeler begeleidt het geheel met jolige muziek.

Andreas en Monika. Afbeelding: Maarten van Riel

Duitse Andreas is er met zijn Poolse vrouw Monika, die hij in Krakau heeft leren kennen. Ze kijken samen naar de wedstrijd. Drijft de rivaliteit geen wig in hun huwelijk? Monika lacht: “Tussen ons is er geen voetbaloorlog, dat laten we wel aan de boulevardkranten over”. Andreas kijkt zijn vrouw romantisch in de ogen: “Wij blijven lief tegen elkaar.”

‘Hoep Deutschland hoep’

Aan rijen tafels werken werken fans halve liters weg. Een Nederlandse met Duiste zonneklep zit in het nepgras in de overdekte biertuin. “Tor!’jubelt ze als Podolski in de twintigste minuut devorzet van Klose afmaakt en de 1-0 inschiet.

Dat de Mannschaft de in Polen geboren spelers Klose en Podolski nodig heeft, vinde  de Duitsers in de Biergarten wel “pijnlijk”. Maar de euforie is er niet minder om. Het bezonneklepte vraagt haar Duitse buurman Thomas naar Duitse voetballiederen. “Die hebben we niet”, deelt hij haar me, waarop ze verwoed ‘hoep Deutschland hoep’ begint te roepen.

Jörg uit Hamburg bespreekt in de rust het toernooi met zijn vrienden. “Nederland overleeft  zijn poule niet. Ik denk dat Italië tweede wordt, ze verliezen van van ons in de finale,”aldus de Duitser met een serieuze blik.

Die Heimat voor het spel begint. Afbeelding: Maarten van Riel

‘Een Pool die voor Duitsland speelt is geen Pool’

De Mannschaft laat bondscoach Löw niet in zijn hemdje staan. Kasia, een uitwisselingsstudente uit Polen, kijkt beteuterd als de wedstrijd wordt afgefloten met 2-0. “Ach,” zucht ze, “Duitsland speelde ook beter, dat moet je dan ook toe kunnen geven.”

Ze vindt de negatieve Pools-Duitse rivaliteit overdreven. De haat wordt in Polen vooral verspreid op het internet, vertelt ze. “Het heeft met de gecompliceerde geschiedenis tussen de twee landen te maken, en zo manifesteert het zich dus in het dagelijkse leven.” Heeft ze er zelf geen moeite mee dat Podolski twee keer scoorde? Ze schudt haar hoofd kordaat: “Een Pool die voor Duitsland speelt is geen Pool.”

Na de wedstrijd staan Andreas en Monika omarmd tegen een houten tafel. Worden er niet negen maanden na WK’s en EK’s veel baby’s geboren? Monika lacht: “Die kans zit er bij ons wel in.”

Gepubliceerd op 9  juni 2008 op http://www.duitslandweb.nl