Oekraïners zijn voor, maar er is ook scepsis


31 maart 2016 (Trouw) – Wie rondreist in Oekraïne kan niet om het pro-Europa-sentiment heen. Een mogelijk ‘nee’ bij het referendum in Nederland maakt dan ook veel los. Al is er ook scepsis. ‘Dit gaat banen kosten.’

Zodra ze alleen al het woord ‘referendum’ hoort, lopen de emoties op bij de Oekraïense Olena Kovaltsjoek (54). “Oh, ik heb daarover gehoord. Neem ons alstublieft. Niet voor mij, maar voor onze kinderen. Zij verdienen het om in een betere wereld op te groeien.” En ze is niet de enige. “Waarom haten jullie ons? Waarom geven jullie ons geen kans?”, reageert haar landgenoot Igor Vasilivitsj (43) uit Kramatorsk. “Wat hebben wij verkeerd gedaan?”

Als je rondreist door Oekraïne kan het je niet ontgaan: een grote meerderheid is voor toenadering tot Europa. Veel Oekraïners lijken er zelfs zeer emotioneel over. Ze zijn in conflict met Rusland verzeild geraakt omdat ze zo graag deel willen uitmaken van de EU. Ze vinden het zeer kwetsend dat veel Nederlanders nu tegen het associatieverdrag willen stemmen, vertellen ze.

Maar daarmee is niet alles gezegd. Veel van de voorstanders zijn vooral vóór vanwege de symboliek, maar weten eigenlijk niet echt wat het verdrag inhoudt. Daarnaast is er ook een flinke groep Oekraïners niet geïnteresseerd, zij zijn vooral bezig te overleven of hebben zich van politici afgekeerd. En er zijn ook nog sceptici.

Kovaltsjoek hoort duidelijk bij de eerste groep. Hoewel aan haar gevraagd wordt wat ze van het verdrag vindt, heeft ze het toch telkens weer over lidmaatschap van de Europese Unie. Als ze hoort dat dat niet in dit verdrag staat, schudt ze ongeduldig haar hoofd. “Dat doet er niet toe”, zegt ze. “Het gaat erom dat we loskomen van Rusland.”

Caféhoudster en geitenkaasmaker Tetjana Djadjetsjko weet wel dat er een verschil is. Zij hoopt dat de EU met dit verdrag in de hand iets kan doen aan de corruptie en hervormingen kan afdwingen bij de nog steeds zeer corruptie politieke leiders. Dit levert kansen op voor ondernemers. “Een eigen bedrijf beginnen was altijd heel lastig in Oekraïne, het kon gemakkelijk tegengewerkt worden door een oligarchische clan, met behulp van corrupte politie en rechters”, vertelt ze. “Dit kan alleen veranderen met hoop van de EU.”

En hoe zit het dan in het oosten van het land, dat niet door de separatisten is ingenomen, maar wel erg afhankelijk was van handel met Rusland? Hier halen de mensen hun schouders op bij de vraag of ze voor of tegen het verdrag zijn. Twee jaar geleden, toen er nog iets te kiezen was, hadden zij waarschijnlijk tegen Europese samenwerking gestemd. Maar de oorlog heeft alles veranderd, vertellen ze in Kramatorsk terwijl ze wegduiken in hun bontjassen. De politieke situatie van het land maakt handel met Rusland onmogelijk en dus willen ook zij handel met Europa, uit pure noodzaak.

Onzin, zeggen de separatisten in de Volksrepubliek Donetsk in Oost-Oekraïne, het is volgens hen overduidelijk dat Amerika Oekraïne inlijft; de EU wordt immers gezien als marionet van de Verenigde Staten. Ook veel nationalisten delen die angst. Zij vrezen dat Oekraïne de nationale identiteit kan verliezen en stellen voor dat Oekraïne zelfredzaam wordt.

Tenslotte is er een handvol economen en vakbondslieden die zeggen dat het verdag te snel komt en Oekraïne nog niet klaar is voor economische samenwerking. Zij vrezen dat veel mensen werkeloos zullen raken doordat Europese bedrijven de Oekraïense zullen overnemen.

Een ‘nee’ bij het referendum zal de Oekraïners in Donetsk en Kramatorsk misschien weinig deren, voor de jongeren en jongvolwassenen in Kiev, Odessa en Lviv is dat anders. Zij vragen iedere Nederlandse journalist hartstochtelijk om de mensen thuis te vragen Oekraïne een kans te geven.

Als ze vervolgens horen dat de Nederlandse campagnes niet alleen over Oekraïne gaan, maar veel ook over nationale politiek en EU-scepsis, vallen hun monden open. Aan de ene kant is er opluchting, aan de andere kant twijfel. “Ik hoop dat jullie realiseren dat de morele gevolgen wel voor ons zijn” zegt blogger Oleksander Mykhalson. Rusland gaat dit bovendien uitbuiten in de propaganda; hij weet het zeker.

Ook Kovaltsjoek is verbaasd. “Er zijn bij jullie mensen die niet in de EU willen? Ze zijn gek.” Even denkt ze na. “Ik heb een idee”, zegt ze dan. “Als jullie er nu uitgaan, mogen wij dan voor jullie in de plaats?”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s