Heibel in de nachttrein naar Donetsk


(Trouw.nl) – “Wat! Ga je naar Donetsk? Doe het niet, meisje. Zij zullen je brainwashen. Of je gaat dood en hoe moet het dan met je zoon?”

Ik zit in de nachttrein naar Kramatorsk en wilde dat ik mijn coupégenoten nooit had verteld wat mijn plannen waren. Of dat ik een kind heb.

In de afgelopen jaren heb ik veel als correspondent in Oekraïne gewerkt en gezien hoe het land is veranderd door het conflict. Oorlog heeft de Oekraïners patriottischer gemaakt, maar ook erg gespannen. In de nachttrein ondervind ik dit aan den lijve.

Gedroogde visjes
Als ik instap in Kiev is alles nog gemoedelijk. Er zitten drie mensen in mijn coupé. Tegenover mij Svetlana, een gepensioneerde dame uit Sjavjansk. Naast me een marketingdirecteur van een groot bedrijf uit Kramatorsk, Igor. En schuin tegenover me een soldaat uit Vinnytsja, een stille man die enkel af en toe knikt en wiens naam ik ben vergeten.

Volgens goed nachttreingebruik stellen we onszelf aan elkaar voor, en praten over koetjes en kalfjes. Igor wil weten of Utrecht werkelijk zo’n mooie stad is en Svetlana vertelt dat haar dochter in Madurodam is geweest. Igor deelt gedroogde visjes uit.

Dan verandert de toon
Dan ineens kijkt Svetlana me strak aan en vraagt of ik toch niet naar Donetsk ga, de stad in het oosten die onder controle staat van separatisten. Als ik knik, slaat ze haar hand voor de mond. “Maar je bent een meisje, je gaat toch niet alleen?” vraagt ze eerst. Dan verandert haar toon. Van ‘het is daar oorlog’ en ‘geen plek voor een jonge moeder’ gaat ze in rap tempo over naar ‘maar er zijn overal mijnen’, ‘het is geen spelletje, meisje’, en, bijna huilend: “Wat moet je zoontje als je sterft. Ga alsjeblieft niet!”

Al die tijd was Igor stil, maar nu onderbreekt hij ons. “Heb je eigenlijk wel door wat daar gaande is?”, vraagt hij. “Er zitten daar Russen die ons gebied hebben geannexeerd. Jullie in Europa begrijpen dit volgens mij niet”, zegt hij met trillende stem.
Beesten
Als ik probeer uit te leggen dat ik weet wat er in Donetsk en de Krim is gebeurd, maar toch wil weten hoe de mensen daar leven, ontploft hij. “Maar als je het begrijpt, waarom ga je dan met ze praten?”, roept de marketingdirecteur. “Zij zijn niet objectief meisje, ze liegen. Het zijn beesten. En dan ga jij hun mening opschrijven, en dan zijn er nog meer Nederlanders die ons nazi’s vinden.”

Zijn hoofd wordt rood, hij luistert niet meer naar mijn antwoorden of poging om het uit te leggen. “Dit soort mensen moet je geen podium geven. Je moet niet met ze praten. Waarom haten jullie ons zo in Europa, waarom doe jij dit?”

“Het zijn terroristen”, roept de soldaat tussendoor, maar Igor hoort het niet. Hij raast door over hoe Europa de Oekraïners niet begrijpt terwijl zij een oorlog zijn begonnen om bij Europa te horen en hoe oneerlijk het allemaal is en de twee anderen beamen dit in eigen bewoordingen.

Gekwetst
Terwijl iedereen door elkaar roept, kijk ik naar de grond. Ik begrijp wel dat zij zich gekwetst voelen omdat ik met hun vijand ga praten. Maar het is ook duidelijk niet mogelijk om hun uit te leggen dat het voor een journalist noodzakelijk is om in een conflict met de mensen aan beide kanten te praten.

Als Svetlana ziet dat ik me afkeer van het gesprek, kalmeert ze. “We zijn gewoon bezorgd”, zegt ze op kalmere toon. “Om jou en om ons land. Doe ons een plezier en ga gewoon niet, meisje.”

De soldaat kijkt me aan en schudt zijn hoofd naar de andere twee alsof hij wil zeggen: ach, doe toch geen moeite.

One thought on “Heibel in de nachttrein naar Donetsk

  1. Volgens mij hebben je coupegenoten gelijk; die rare gevaarlijke nieuwsgierigheid van een Hollandse ! Maar respect voor je durf.
    Ik stop altijd in Kharkov, want daar woont mijn vrouw ! Russisch, met een Oekraïens paspoort; dat is al ingewikkeld genoeg !

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s