Chassidim in Oeman

25.000 chassidische joden vieren nieuwjaar in Oekraïne


26 september (Trouw/ het Parool) – Een man met een enorme hoed en pijpenkrullen gooit een fruitschil op de grond. Zingend in het Hebreeuws rent hij langs een Oekraïense politieagent aan de kant van de weg. “Onbeschaafd,” mompelt die. Dan schrikt hij. “Niet dat ik antisemitisch ben, hoor. Maar ze moeten wel hun troep opruimen.”

image (34)Oeman, in het hart van Oekraïne, is voor een week veranderd in een mini-Jeruzalem. Het is Rosj Hasjana, ofwel Joods Nieuwjaar. Dat betekent dat 25.000 chassidische Joden uit de hele wereld op pelgrimsreis naar dit plaatsje komen. In Oeman ligt een bekende rabbijn begraven: rebbe Nachman van Breslow, de achterkleinzoon van de stichter van het ultraorthodoxe chassidisme. In 1810 blies hij hier zijn laatste adem uit.

Overal lopen mannen in zwart-witte pakken, met bont afgezette hoeden of keppeltjes op. Ze bidden, zingen en dansen op straat. De buurt speelt erop in door koosjer eten te verkopen en sovjetappartementen te verhuren voor flinke bedragen in dollars.

Op het oog is alles zoals in voorgaande jaren. Maar zowel in Israël als in Oekraïne is het oorlog. En dat heeft consequenties. Bijvoorbeeld voor de veiligheid van de pelgrims. Er zijn 440 Oekraïense politieagenten ingezet die samenwerken met twaalf militairen uit Israël en met de Rode Davidster, het Israëlische equivalent van het Rode Kruis. Ook lopen er tientallen particulier ingehuurde beveiligers rond. Zijn ze in Oeman soms bang voor separatisten? “Meer voor internationale extremisten,” zegt een woordvoerder van de gemeente.

De afgelopen jaren kwamen er wel provocaties uit Oekraïne, vertelt hij. Aanhangers van de Russisch-orthodoxe kerk en de ultra-rechtse politieke partij Svoboda zetten bijvoorbeeld een gezegend kruis bij het meertje waar de pelgrims zich ritueel wassen. “Maar dit jaar verwachten we dit niet, vanwege onze eigen oorlog.”

Chassidim in OemanJoden en Oekraïners zijn dichter bij elkaar gekomen, aldus de Joodse vereniging voor repatriëring naar Israël in Kiev. “Rusland is fascistisch,” zeggen zij. “Daardoor zijn er dit jaar nu al twee keer zo veel Joden uit Oost-Oekraïne en Rusland naar Israël verhuisd dan normaal. Joden over de hele wereld staan achter Oekraïne.”

Bij het graf van Nachman staat inderdaad een doos voor donaties voor het Oekraïense leger. “Ik heb er wat ingedaan,” zegt Mordegaj Natif (31) “Wij weten er alles van om zo dicht op je vijand te leven. Daarom zijn we ook niet bang hier te komen.”

Maar niet iedereen is even betrokken. “Ik heb niets met Oekraïne,” zegt Adir (17). “Ze verkopen hier alleen maar troep.” Hij heeft op de markt een neppistool gekocht– die verkopen ze niet in Israël – dat nu al kapot is. Adir probeert de marktkoopman zo ver te krijgen dat hij hem zijn geld terug geeft, maar de man staat angstig achter het gaas dat hij heeft opgehangen tegen diefstal. “Ze pakken alles,” legt de verkoper uit, “moet je zien, het gaas is al verbogen.” Adir schudt zijn hoofd. “Mijn opa komt uit Oekraïne”, hij wijst naar de koopman, “en het was waarschijnlijk zijn vader die de nazis hielp en mijn opa’s familie heeft vermoord.”

“We zijn er nog niet helemaal,” geeft Chajim Chazin toe, een Israëliër al vier jaar in Oeman woont. “De meeste pelgrims komen alleen voor religie en de Oekraïners willen alleen geld verdienen.”

image (35)Toch ziet ook hij verandering. Hij wijst naar een poster op de muur met ‘Antisemitisme nee’ in het Oekraïens. “Poetin heeft de Oekraïners antisemieten genoemd. Nu doen zij er alles om zijn ongelijk te bewijzen. Dat merk ik elke dag. Oekraïners zijn plotseling geïnteresseerd in mijn geloof.”

Maar er is nog een lange weg te gaan. Achter hem duwt een joodse jongetje wild een oud vrouwtje opzij dat haar kraampje staat te sluiten. Ze wankelt, denkt dan aan de dollars in haar portemonnee en slikt haar frustratie weg.

Chassidisme

Het chassidisme komt oorspronkelijk uit Oost-Europa. Joden die dit ultraorthodoxe geloof aanhangen bestuderen in de regel voltijds de Thora. Ze worden hierbij vaak financieel gesteund door de staat Israël.

Oeman kende een bloeiende Joodse gemeenschap. In de Tweede Wereldoorlog werden alle 17.000 Joodse inwoners door de nazi’s vermoord.

De overgrote meerderheid van de pelgrims die deze week in Oekraïne verblijven komt uit Israël. De rest komt vooral uit chassidische gemeenschappen in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s