Verraden door kameraden op de Krim


4 juni 2014 (Trouw) – In een buitenwijk van Mikolajev, twee uur rijden van Odessa, staat een verscholen legerbasis. Officier Alexander Valerijovitsj (43) staat er te praten met activiste Valentina Okhlopova (33), die hem sigaretten heeft gebracht.

Valerijovitsj is een boom van een vent, met een zacht gezicht. Hij hoort bij de luchtbrigade van de marine van Saki, op de Krim, maar slaapt nu hier op een veldbed waar de veren uitsteken. Zijn appartement heeft hij vol met spullen achtergelaten, vertelt hij. “We konden maar twee koffers meenemen. Maar ik ben opgelucht dat mijn vrouw en dochter in veiligheid zijn.”

Mikolajev_ alexander en maksim

Er wonen op deze anders leegstaande basis nu driehonderd militairen. Ze hebben het niet breed, maar worden geholpen door de bevolking. Er zijn sms-acties gestart om het leger van materiaal te voorzien en bijna iedere dag komen activisten hun steun betuigen. “Dat bevestigt onze overtuiging dat we de juiste keuze hebben gemaakt”, zegt Valerijovitsj in zijn werkkamertje met gescheurd bloemetjesbehang.

De heldenstatus is een flink verschil met enkele maanden geleden. Toen werden Oekraïense militairen onder één noemer geschaard met politiemannen: corrupte nietsnutten.

Ook de nieuwe president van Oekraïne, Porosjenko, is de verandering opgevallen. Hij beloofde de soldaten beter te betalen en te bevoorraden. “Tijdens mijn presidentiële campagne heb ik gezien dat het Oekraïense leger de afgelopen maanden opnieuw geboren is, ondanks de vernietiging ervan in de laatste decennia.”

De evacuatie van de Krim verliep halsoverkop. Begin maart zagen we de eerste groene mannetjes, vertelt commandant Nikolaj Litvinsjenko (43). Binnen een week vlogen ze met helikopters over en was onze basis geblokkeerd. Vanaf dat moment begonnen de Russen op de Oekraïense militairen in te werken. “Ze probeerden ons over te laten lopen”, zegt Valerijovitsj. Leidinggevenden werden omgekocht met driedubbele salarissen,villa’s en auto’s. “Iedereen praatte er verlekkerd over.”

Op 7 april werd een van Litvinsjenko’s mannen doodgeschoten door de Russen. Toen nam hij het besluit te evacueren. Met vrouwen en kinderen reden ze per auto naar het vasteland. De Russen lieten hen langs, omdat de vluchtende militairen geen wapens hadden en journalisten hadden meegenomen. Litvinsjenko moest wel een busje pepperspray inleveren, vertelt hij grijnzend.

Activiste Valentine lacht niet, maar kijk bewonderend naar hem. En zegt later op de gang: “hij is hiermee tegen de orders ingegaan van Kiev. Dat was dus echt een heldendaad.” De commandant zelf wil hier niet over praten, hij doet het af met de opmerking: “één generaal in Kiev wist er wel van hoor.”

Dat zijn beslissing niet vanzelfsprekend was, blijkt wel uit het grote aantal soldaten dat achterbleef: in totaal liep tweederde van de 18.000 Oekraïense soldaten op de Krim over. Van Litvinsjenko’s negenhonderd man bleven er zeshonderd op de Krim.

Zij hadden verschillende redenen om dat te doen, vertelt Valerijovitsj. Een van zijn beste vrienden heeft een gehandicapt kind en bejaarde ouders, een koophuis en geen familie op het vasteland. “Wat moest hij anders dan blijven op de Krim?

De militairen die vluchtten naar Oekraïne vinden dat hun collega’s die nu voor Rusland werken hun eed hebben gebroken voor geld. Valerijovitsj:  “Ze hadden moeten weten hoe meedogenloos Russen zijn tegen verraders.”

Dat lijkt inderdaad het geval op de Krim. In de Oekraïense media zijn de laatste weken verschillende berichten opgedoken over het lot van de achterblijvers. Volgens een bekende militair journalist zijn enkelen naar de Kaukasus gestuurd en vechten anderen nu voor de Russen in Oost-Oekraïne.

Het verbaast Valerijovitsj niets. De laatste keer dat hij zijn vriend sprak vertelde die dat de Russen hen slecht behandelen. “Voor toelating tot het leger moesten ze een test doen, waar ze massaal voor zijn gezakt. Vrouwen werden überhaupt geweigerd. De soldaten zitten nu werkloos thuis, zonder geld.”

Intussen zijn veel Krimbewoners gevlucht. Informatie over de situatie op de Krim is moeilijk te krijgen: Oekraïners die er achterbleven, durven niet te praten, bang te worden afgeluisterd. Hun leefsituatie op de Krim is sinds de annexatie flink verslechterd. Er gaan lijsten rond met namen van pro-Oekraïense demonstranten en er zijn problemen met water, elektriciteit en betaalverkeer.

Activiste Okhlopova heeft wel en geen medelijden: “Het zijn verraders, maar dit gun je niemand.” Valerijovitsj knikt. “Maar al heroveren we de Krim, ik wil er nooit meer terug. Oude kameraden zijn voorgoed uiteen gedreven.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s