‘Janoekovitsj is een engel vergeleken met de fascisten in Kiev’


24 maart 2014 (Trouw) – Zorgvuldig rollen Olga Nifadova (38) en Julia Topalova (35) hun spandoek uit. ‘Janoekovistj, de legitieme president’ staat erop geschreven. De vrouwen – beide huisvrouw uit het plaatsje Makejevka – houden het doek vast en poseren erbij als fotomodellen. “Wij zijn hier om de democratie te verdedigen”, aldus Topalova. “Janoekovitsj is dan wel geen schatje, maar hij is een engel vergeleken met de huidige regering”, zegt ze. Nifadova: “Als hij niet terugkomt, wil ik liever bij Rusland horen, zodat mijn kinderen tenminste werk hebben.”

foto 3Op deze zonnige zaterdag op het Leninplein in Donetsk, de stad in het diepe industriële oosten van Oekraïne waar Janoekovitsj’ partij nog steeds geen concurrentie kent, zijn zeker duizend mensen bijeen. Ze zwaaien met Russische vlaggen en roepen “referendum! referendum!”

Werkpaard

Donetsk is een echte arbeidersstad, het was de hoofdstad van zware industrie en mijnbouw in de Sovjet-Unie. Deze sectoren voorzien nog steeds veel mensen van werk en hebben ervoor gezorgd dat veel inwoners zichzelf trots de werkpaarden van het land noemen. Maar de industrie is ook hopeloos verouderd, waardoor mensen bang zijn hun banen te verliezen door modernisering, bijvoorbeeld voorkomend uit Europese integratie.

Een reële angst, zegt farmaciestudent Alexander Norika (21). Ook hij staat op het plein, maar schreeuwt niet mee. “Wegkruipen in Ruslands schoot lost niets op”, zegt hij. Vorige week was hij hier ook, als deel van pro-Oekraïnse demonstratie. “Niet pro-Maidan”, zegt hij, “daar zijn we hier te conservatief voor. Het was meer een vredesbeweging door studenten en de kleine middenklasse die we hier hebben.” Deze week demonstreert hij niet. “Vorige zaterdag is iemand doodgeslagen, dus nu durft niemand meer te komen.”

foto 4Schild Donetsbekken

“Heel goed”, vindt tandloze mijnwerker Ivan Ivanovitsj (45) die een paar meter verderop staat. “Dat zal ze leren te heulen met de fascisten.” “Ik spreek met journalisten”, bast een man en duwt hem opzij. Hij stelt zich voor als Jaroslav Koperenko (28), de leider van Schild Donetsbekken, een militante regionale beweging.

“Wij zijn ervoor om de regio te beschermen tegen de bandieten uit Kiev”, verklaart hij. Of hij daarom bij Rusland wil horen, wil hij niet zeggen. “Sinds fascistenvriend Jatsenoek premier is, en hij een bevriende gouverneur bij ons heeft neergezet, kun je daarvoor gearresteerd worden door de Oekraïense geheime dienst”, zegt Koperenko. “Rusland begrijpt ons en heeft de Krim een plezier gedaan. Meer zeg ik niet.”

Varkensvet

foto 1“Ga toch zitten”, zegt Ivan die een stoel naast Koperenko in zijn communistisch rode tent neerzet. Een jongen komt haastig aangelopen met een boterham met varkensvet en knoflook. “Echte Oekraïense salo”, zegt Koperenko. Voelt hij zich dan Oekraïner? “Natuurlijk”, zegt hij. Maar als hem gevraagd waarom hij dan met de Russische vlag zwaait, verdwijnt zijn lach. “Nu is het tijd om te gaan.”

Op zondag is de sfeer veranderd. Er zijn minder ouderen met zelfgemaakte borden op gordijnen en kussenslope , en meer jonge mannen met witte vlaggen van beweging Russisch blok,  die vermoedelijk is opgezet door Russen. Enkele van hen hebben wapens. Het publiek is vijandiger dan zaterdag en duwt Oekraïense televisieploegen weg van het plein en noemt hen fascisten.

Woede

Ook Europese journalisten worden omsingeld. “Wie heeft de mensen in Kiev neergeschoten? Dat was de oppositie, kijk jij het journaal niet”,schreeuwt een meisje, zonder het antwoord af te wachten. Een oudere vrouw met een lakjas duwt. “Wij zijn geen Russen, en wij krijgen niet betaald om hier te zijn”, zegt ze terwijl niemand er naar had gevraagd. Als het eerste meisje haar probeert tegen te houden en krijgt zij de woede van de vrouw over zich heen. “Zij zegt dat ze de waarheid wil weten, maar ze schrijft straks gewoon op wat haar baas wil”, gilt ze.

foto 5Waar komt al deze woede vandaan? Volgens Norika zijn veel van de demonstranten Russen, of Oekraïners die zijn omgekocht. “Niemand schildert het hoofd van Janoekovitsj op een kussensloop omdat hij dat wil”, aldus de student. Maar hoewel veel journalisten en intellectuelen ook vermoeden dat de Russen achter deze demonstraties zitten, is het moeilijk te bewijzen. “Het kan natuurlijk ook zijn dat sommige mensen hier vrijwillig zijn”, zucht Norika. “Sommige mensen willen de waarheid gewoon niet kennen. Ze laten zich verblinden door sovjet-nostalgie.”

Dat zien ook Swova (63) en Antonia (57) Vasilivna. De twee zussen steunen demonstratie maar zijn tegelijkertijd sceptisch. “Janoekovitsj is een boef, en de Russen hebben baat bij verdeeldheid”, luidt hun oordeel van een afstandje. En toch zijn ze hier. “Hoe je het ook went of keert, we hebben meer met Moskou dan met Kiev”, zegt Swova. “In Rusland zien we een sterke leider en hardwerkende mensen.” En in Kiev? “Fascisten en dromers. Wat we niet vertrouwen, moeten we niet.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s