‘Wij Tataren hebben alleen Oekraïne als vaderland’


28 februari 2014 (Trouw/ De Tijd) “Weg met de fascisten uit Kiev”, klinkt het in het centrum van Simferopol, “wij horen bij Rusland!” In de hoofdstad van het Oekraïense schiereiland Krim zijn etnische Russen in de meerderheid, en dat laten ze horen ook.

Pro-Russische demonstranten verzamelen zich bij twee overheidsgebouwen die gisteren door gewapende mannen werden bezet. De bezetters hebben een Russische vlag opgehangen en er staan Russische militairen paraat. De demonstranten voelen zich veilig genoeg om de politiebarricades te passeren en rond de gebouwen te lopen.

Krim-Tataren daarentegen laten zich nauwelijks zien. De islamitische minderheid die op het Oekraiense schiereiland ruim 10 procent van de bevolking uitmaakt, is door de voorzitter van de Tataarse partij Refat Tsjoebarov opgeroepen binnen te blijven. Met zoveel Oekraïense en Russische troepen is de sfeer op straat te gespannen.

Ilias Smajilov (34), zijn vrouw Goelafroes (31) en hun drie kinderen hebben het advies opgevolgd. “Ik heb gisteren wel gedemonstreerd”, vertelt Smajilov. “Met een vlag ‘Wij zijn Oekraïens en willen bij Oekraïne horen’, stond ik tegenover de mensen uit mijn eigen stad.” De familie zit in de keuken van de flat, net buiten het centrum, en volgt het nieuws op de Tataarse televisiezender. De souvenirkraampjes die de Smajilovs normaal beheren zijn vandaag dicht, net als veel winkels en de universiteit.

“Wij zijn hier niet geboren”, vertelt Goelafroes. “Ilias komt uit Kazachstan en ik uit Oezbekistan.” Maar hun families komen wel degelijk uit de Krim. “Onze grootouders zijn door Stalin gedeporteerd”, zegt Ilias. “Begin jaren negentig keerden de families terug uit de verbanning. Na een periode van scepsis zijn we door de Oekraïners opgenomen. We leven ons leven, bemoeien ons niet te veel met het openbare leven, en worden geaccepteerd.”

Nu is Goelafroes bang dat de geschiedenis zich herhaalt. “Zelfs als Poetin ons niet deporteert, wil ik niet in zijn land wonen. We zullen er gediscrimineerd worden. Ze hebben al zo veel etnische minderheden, en willen er niet nog eentje bij. En wij kunnen nergens heen; de Grieken hier kunnen nog naar Griekenland, en de Armeniërs naar Armenië, maar wij hebben geen eigen land. Dit is ons enige vaderland.”

“Zo ver is het nog niet”, zegt haar man. “Die mensen op straat zijn alleen bang voor nationalisten in Kiev. Ze menen niet wat ze zeggen.”

Maar heel bang komen Alexander en Oleg niet over, twee Russen van middelbare leeftijd die bij het parlement staan. “Het bezetten van de overheidsgebouwen was een goede actie”, zegt de eerste rustig. Hij draagt een oranje-zwart lint, een verwijzing naar het Rode Leger. “Janoekovitsj is nog steeds onze president”, zegt zijn vriend Oleg. “Die radicalen in Kiev noem ik geen parlement. Ze zijn illegaal aan de macht gekomen, want Janoekovitsj heeft de grondwetswijziging niet ondertekend. Het zou goed zijn als Poetin ingreep, we hebben orde nodig in deze chaos.”

De mannen willen hun achternaam niet geven. “Jullie westerse journalisten verdraaien de waarheid. Dat jullie naar het fascistische kabinet in Kiev luisteren bewijst dat wel”, zegt Alexander. “Die fascisten hebben eerder toch ook gebouwen bezet, en nu is het ineens een provocatie omdat wij het doen?”, zegt Oleg. Alexander knikt. “Ze meten met twee maten. De Krim moet een referendum houden over de toekomst”, zegt hij.

Die wens wordt later op de dag werkelijkheid als het parlement bekend maakt dat er een referendum komt. “Daar zal uitkomen dat we weggaan bij Oekraïne en bij Rusland gaan horen”, aldus Alexander.

“Een referendum?”, vraagt Ilias Smajilov in zijn keuken, “dat is het laatste wat ik wil.” De Tataar is bang dat de meerderheid van de etnische Russen op het eiland weg wil van Oekraïne. “Dat referendum zal het belangrijkste moment in ons leven worden”, aldus Ilias. “Als we bij Oekraïne blijven horen, zal onze gemeenschap hiervan leren en politiek actiever worden. Als we verliezen, betekent dit een nauwere samenwerking met Rusland. Veel van ons zullen vluchten. Misschien naar Turkije of Griekenland.” Zijn vrouw zucht. “Als de Russen nu eens inzien dat we op de Krim eigenlijk allemaal naar hetzelfde streven. Waarom verdeeldheid zaaien als iedereen hetzelfde wil: Russisch spreken en stabiliteit.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s