In Charkov staat Lenin nog op zijn voetstuk


26 februari 2014 (Trouw) – Elders in Oekraïne gaat Lenin tegen de vlakte. Maar in Charkov verdedigt een groepje oudere demonstranten ‘hun’ Leninbeeld.

Met rood aangelopen gezichten verdringen de vrouwen zich om hun verhaal te doen. “Die fascisten willen Lenin weghalen”, schreeuwt Inna Gregidna (64). Haar vriendin Nina Goerka (53) knikt wild: “Ons vadertje Lenin. Die engerds uit Lviv, hoe durven ze, het is onze stad!”

De vrouwen staan bij de hekken om het metershoge standbeeld van Lenin, in de Oost-Oekraïense stad Charkov. Achter de hekken staan activisten die hier kamperen om het beeld te verdedigen, nadat andere demonstranten het eerder deze week omver probeerden te halen. Ze hebben spreuken opgehangen als ‘Charkov is geen Kiev’ en ‘Leve het Rode Leger.’ Uit luidsprekers klinken Sovjetliederen.

Slechteriken
Zo’n tweehonderd mensen – voornamelijk vijftigplussers – staan voor het hek om hen te ondersteunen. “Waarom?” Gregidna kijkt verbijsterd. “Hoe kun je dat vragen?” Ze overlegt met haar vriendinnen of ze zullen weglopen bij ‘die gekke journalist’. “Hebben jullie geen standbeelden van Lenin dan?”, vraagt Olga Sergejovitsj. Haar mond valt open als ze hoort dat Lenin in Nederland niet populair is. “Maar wij communisten hebben Europa toch bevrijd van Hitler?” Ze wijst naar de andere kant van het plein, waar een paar honderd demonstranten uit dezelfde stad een overheidsgebouw bezet houden. “Dat zijn de slechteriken”, zegt

De vrouwen vertolken een sentiment dat in Oost-Oekraïne nog sterk aanwezig is. Vooral ouderen verlangen terug naar de orde van de Sovjet-Unie. Ze praten nostalgisch over vroeger, de tijd dat onderwijs gratis was en melk goedkoop. En ze delen hun angst voor de radicale elementen die deel uitmaken van de Maidan-beweging in Kiev. In West-Europa zijn ze nog nooit geweest. Veel mensen zijn bang dat de ‘extremisten’ het voor het zeggen krijgen in het land, en Oekraïne met hulp van de EU weg zullen scheuren van Rusland.

Dichtbij het Leninbeeld komen, blijkt niet gemakkelijk. “Je gaat zeker opschrijven dat we dronken zijn of zoiets”, zegt de jongen met een pet van de communistische partij die de ingang blokkeert. Na tien minuten overleggen, stapt hij opzij, zegt ‘vijf minuten dan’ en stuurt drie jongens mee. “Zorg dat ze geen provocerende foto’s maakt of afval fotografeert”, fluistert hij.

Verleden, heden en toekomst
Een man staat bij het standbeeld te roken. Hij stelt zich voor als Aleksandr Gliherenko. “Een echte Oekraïense achternaam”, zegt de 67-jarige. “En ik ben een echte communist.” Hij wijst om zich heen naar alle grote gebouwen om het plein. “Bijna allemaal gebouwd in de Sovjet-Unie. In zekere zin leven we daar nog steeds in.”

Lenin vertegenwoordigt voor Gliherenko precies dat. “Mijn verleden, mijn heden en mijn toekomst. Als je me zegt dat Lenin weg moet, betekent dat dat mijn leven niets waard is geweest. Dat kun je me niet aandoen.” En Janoekovitsj, wat betekent hij? Gliherenko schudt zijn hoofd. “Dat is een crimineel. Niemand hier steunt hem. Hij is een slechterik, maar wel een van ons. Hij is de Sovjet-Unie nooit afgevallen, alle andere politici wel.”

Buiten het hek wordt inmiddels gediscussieerd over de EU. “Mannen kunnen er met elkaar trouwen, en ze hebben ziektes”, zegt Gregidna. “Oi, oi, rustig,” zegt Goerka. Met een blik opzij: “Die toeristen tijdens het EK waren toch best leuk?”

Kan Oekraïne dan geen banden met Rusland én de EU hebben? De vrouwen kijken verward. “Nee”, zegt Sergejovitsj. “Europa wil ons inlijven en zorgen dat wij hun producten hier verkopen. Daardoor gaan al onze bedrijven failliet en moeten wij als slaaf gaan werken in Duitsland.” Aleksander Kolobkov (31) komt erbij: “Ze gaan hun nucleair afval bij ons dumpen. Dat heb ik op de Russische televisie gehoord.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s