Ligt een Oekraïens faillissement op de loer?


14 december (Trouw) – Terwijl het centrum van Kiev telkens weer volloopt met demonstranten, valt onder economen steeds vaker het woord faillissement als er over Oekraïne wordt gesproken. Vijf vragen over waarom het land aan de rand van de financiële afgrond staat.

Wat zijn de financiële problemen van Oekraïne?

Zoals een huishouden dat meer geld uitgeeft dan er binnenkomt, importeert Oekraïne al jaren meer dan het exporteert. Op dit moment heeft het land een tekort van 13,4 miljard dollar op de lopende rekening. Al jarenlang leent Oekraïne in het buitenland om dit tekort recht te trekken. Al deze leningen hebben het land een schuldenberg van 137 miljard dollar (99 miljard euro) opgeleverd, de rente en aflossing hierover zijn volgend jaar 23 miljard dollar. Het dichten van de gaten wordt moeilijker. “Beleggers hebben minder vertrouwen in Oekraïne. Daarom lopen de rentes voor leningen aan Oekraïne op”, zegt analist Arjen van Dijkhuizen van ABN Amro. Doormodderen kan niet lang meer. “Ze moeten snel orde op zaken gaan stellen”, aldus van Dijkhuizen.

Hoe heeft het zo ver kunnen komen?

Slecht economisch beleid en mismanagement, zijn termen die analisten gebruiken. “Het land is corrupt en politici gaan meer voor hun eigen belang dan voor dat van het land”, zegt analist Ashwin Matabadal van de Rabobank. “Politieke clans blokkeren noodzakelijke hervormingen”, voegt Van Dijkhuizen toe.

Zo geeft de overheid het volk bijvoorbeeld goedkoop gas door het flink te subsidiëren. Maar intussen kopen ze duur gas in Rusland. Ook de koppeling van de munteenheid grivna aan de dollar is problematisch. De koers is te hoog, waardoor de export duur is. De import is relatief goedkoop en dat houdt de binnenlandse prijzen laag.

Hoe groot is de kans op een faillissement?

President Janoekovitsj heeft genoeg buitenlandse reserve om zijn land dit jaar voor een faillissement te behoeden. Maar volgend jaar zijn er weer verschillende deadlines.

De meningen verschillen of een faillissement er daadwerkelijk aan zit te komen. Op de financiële markten wordt het risico heel hoog ingeschat, zeggen de analisten.

Volgens Kilian Wawoe, een voormalig bankier die veel in Oekraïne werkt, houden ook veel bankiers ter plekke daar rekening mee. “Zij zien geen andere uitweg. Maar anderen denken dat er hulp komt.”

Wie zou er hulp kunnen bieden?

Grofweg kan Janoekovitsj bij drie partijen aankloppen. Bij China, dat in ruil voor steun grondstoffen zoals metaal wil. Bij Rusland, dat onder meer zeggenschap wil over de gasleiding die door Oekraïne naar Europa loopt. Of bij het IMF. Van die laatste kreeg Oekraïne altijd al leningen, maar het IMF draaide in 2011 de kraan dicht.

Als Janoekovitsj geld van het IMF wil, zal hij moeten hervormen. Veel analisten denken dat hij uiteindelijk overstag zal gaan. Zo ook Rabo-analist Matabadal. “Omdat zij als enige de Oekraïense economie weer gezond willen maken. Ik denk dat Janoekovitsj de drie tegen elkaar uitspeelt om de voorwaarden te versoepelen en dan voor het IMF gaat.”

Maar dat zal niet zomaar lukken. Het IMF eist bijvoorbeeld dat de gassubsidie wordt afgeschaft. Een andere eis is dat Oekraïne de grivna loskoppelt van de dollar. Dit betekent devaluatie. Goed voor de export, maar de prijzen in het land zullen stijgen. Beide maatregelen zijn politiek moeilijk door te voeren, want op korte termijn funest voor de arme Oekraïense burgers.

En wordt Rusland dan niet boos?

Dat zit er dik in. Hoe dat eruitziet bleek in augustus toen Rusland een week lang goederen uit Oekraïne tegenhield vanwege het aanstaande akkoord met de EU.

Wawoe denkt dat veel mensen, ook de demonstranten, zich niet realiseren hoe belangrijk Rusland is voor de Oekraïense economie. “Er zitten hier amper nog Europese bankiers, de banken worden allemaal door Russen en Oekraïners overgenomen. Als de export naar Rusland wegvalt, verliezen 1 miljoen mensen hun baan. Het is een enorm fragiele situatie.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s