Politiek hangijzer Tsernobyl heropenen?


20 augustus 2012 (Trouw) – “Pas vierentwintig uur nadat de reactor in brand was gegaan, kwam het evacuatiebevel”, vertelt gids Oksana met veel drama in haar stem. Ze geeft een rondleiding in het gebied rond kerncentrale Tsjernobyl, waar 26 jaar de ergste kernramp in de geschiedenis plaatsvond. “De omwonenden mochten behalve documenten, eten en wat warme kleren niets meenemen. De hele dag werd de boodschap op de televisie herhaald: Kameraden, het is maar voor drie dagen.”

Vorige week maakte een Oekraïense regeringscommissie bekend dat het in delen van het gebied weer veilig genoeg is om te wonen. Twee dagen later werd de commissie teruggefloten door de directeur van de Tsjernobylzone. “Het duurt nog zeker twintig jaar voor we mensen laten terugkeren”, verklaarde hij. Want de commissie had haar mond voorbij gepraat.

Dat dit vorige week gebeurde, heeft waarschijnlijk te maken met de verkiezingen in oktober. Vermoed wordt dat tegenstanders de positie van president Janoekovitsj proberen te verzwakken. Het nieuws is direct de kop ingedrukt.

Hoewel het gebied al twee jaar open is voor bezoekers – iedere dag rijden er busjes met toeristen rond – is het politiek niet slim om te zeggen dat het gebied weer bewoonbaar is. Het zou betekenen dat slachtoffers hun uitkeringen verliezen. Geen regering wil dat op haar geweten hebben.

Als je Tsjernobyl binnenkomt, valt gelijk op dat het geen spookstad is. Er hangt was buiten, lopen mensen over straat en er is zelfs een supermarkt. Dit komt omdat hier hier sinds de ramp altijd mensen hebben gewoond. Er zitten nog zo’n driehonderd Oekraïners die destijds weigerden te vertrekken. Verder werken er ingenieurs, militairen en brandweerlieden, die hier doordeweeks wonen. Omdat de laatste reactor pas in 2000 is uitgeschakeld, zullen de werkzaamheden tot 2020 doorgaan.

Anders dan de stad, zien dorpjes in het gebied er wel verlaten uit. Boerderijen zijn geplunderd en volledig dichtgegroeid met groene planten, wegen zijn overwoekerd en er leven wolven en zwijnen. Andere huizen zijn veranderd in groene heuvels. Ze zijn bedenkt met grond, omdat ze anders misschien in de brand konden vliegen.

“We weten al zo’n 5 tot 10 jaar dat delen van de zone bewoonbaar zijn”,zegt Victor Barjakhtar. Hij is kernfysicus en werkte tijdens en na de ramp voor de regering. “In slechts 20 procent van het gebied kun je echt niet meer leven. Dat is het gebied direct om de reactor, het rode bos en het plaatsje Pripjat.”

Maar het onderwerp is politiek taboe. “Mensen uit de omgeving tot in Kiev krijgen subsidies omdat ze de status ‘geïnfecteerd’ hebben. Als de zone bewoonbaar verklaard wordt, verdwijnen deze vergoedingen. Daarnaast gaat het hier om een nationaal trauma. Geen politicus durft het thema aan te pakken, ook al kan het veel geld genereren.”

Mocht er besloten worden de zone te openen, zal dat een enorme operatie zijn. De infrastructuur is verdwenen en er zijn plekken met hoge radiatie. Bij bomen en putjes – waarin tijdens de radioactieve regenbuien zich veel slecht materiaal verzameld heeft – geeft de geigenteller 30o millisievert aan. Een normale dosis aan achtergrondstraling is 2 millisievert. Gebouwen moeten worden afgebroken en grond worden afgegraven.

Daarnaast is het de vraag of de geëvacueerden wel zullen willen terugkeren. Barjakhtar: “Op een paar nostalgische na hebben die mensen ze allemaal elders een bestaan opgebouwd. Het is onze grootste fout geweest iedereen te evacueren. We hadden de mensen een maand of desnoods een zomer moeten verhuizen en daarna de 80 procent moeten laten terugkomen. Nu hebben ze niets meer om naar terug te keren. We hebben de regio en de lokale cultuur vernietigd.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s