‘Oekraïne voor de Oekraïners’


9 juni 2012 (Trouw) – Hoe denkt, leeft en voelt de jeugd in een land als Oekraïne, klem tussen Oost en West, aan de rand van Europa? Vandaag deel 1 van de vierdelige serie: Chrystyna een nationaliste uit Lviv.

Ze ziet er uit als een meisje dat zo aan iedere Nederlandse universiteit zou kunnen studeren. Een zonnebril in haar haar, de handen in haar grijze capuchontrui en gympen aan. Maar als ik in het Russisch koffie bestel in het café waar we hebben afgesproken, fronst ze haar wenkbrauwen. “Russisch is de taal van de bezetter.”

Chrystyna Kosjoelynska (21) is een sympathisant van Svoboda, de ultrarechtse partij in Oekraïne. “Ik ga je niet veroordelen maar ik zou het wel een teken van respect vinden als je enkele woorden Oekraïens leert.”

“Laat me het uitleggen. Stel ik heb later kinderen en woon in een huis. Er komt iemand binnen die mij geld af wil nemen en mijn kinderen kwaad wil doen. Ik ga dan niet liefjes vragen, wil je alsjeblieft weggaan?” Ze schudt haar hoofd. “Ik zou vechten, misschien wel doden. Die familie in dit voorbeeld staat voor mijn land. Mensen willen onze taal onze cultuur vermoorden. Daar vecht ik tegen.”

Kosjoelynska woont en studeert in Lviv, de West-Oekraïense stad waar Svoboda de meerderheid van de gemeenteraad uitmaakt. Deze regio maakte lang deel uit van Polen, voordat het hardhandig bij de Sovjet-Unie ingelijfd werd. Hierdoor ziet Lviv er niet alleen meer Westers uit dan de rest van Oekraïne, de mensen zijn ook beduidend nationalistischer.

Svoboda is departij die goed probeert te maken wat de Sovjet-Unie heeft kapotgemaakt”, legt Koshulunska uit. “De Russen hebben geprobeerd het Oekraïens nationalisme de kop in te drukken en de elite van nu zet dat voort. Wij verzetten ons hier tegen.”

De partij verzte zich bijvoorbeeld tegen wetenschappers die het niet eens zijn met hun versie van de geschiedenis. “Een paar maanden geleden was een Duitse wetenschapper die in Oekraïne college kwam geven over de Held van de Natie, Stepan Bandera. Hij heeft in 1941 de Oekraïense staat uitgeroepen, vocht tegen de Sovjets en schreef veel boeken. Als iemand van buiten komt vertellen dat hij slecht is omdat hij met de nazi’s zou hebben samengewerkt en mensen heeft vermoord, word ik daar boos over. Ze mogen best onze geschiedenis bestuderen, maar dan wel de waarheid. Bemoei je niet met zaken waar in ons land zelf nog discussie over bestaat. Ik vind het goed dat Svoboda het bezoek van die man verstoord heeft. In dit soort zaken mogen ze best radicaal zijn.”

Een van mannen die protesteerde is Kosjoelynska’s vader, hij zit in de Svoboda-partijleiding in Lviv en is degen aan wie zij haar denkbeelden te danken heeft. “Toen ik net geboren was, in 1991, was er weinig werk voor hem hier. Hij was kok en is gaan werken in Rusland. Daar kwam hij erachter dat Oekraïners niet het respect krijgen dat ze verdienen. Toen hij naar Oekraïne terugkeerde heeft hij zich bij de partij aangesloten. Zij waren toen net ontstaan uit de sociaalnationalistische partij. De hele familie stond achter hem en heeft hem geholpen. Als kind ging ik al naar partijbijeenkomsten, ik deelde flyers uit en hielp organiseren.

Toch is ze anders dan haar vader. “Ik laat protesten liever aan hem over en leg me toe op taal en cultuur. Daarom studeer ik ook filologie, met richting Oekraïense taal en cultuur. Ik zit in de studievereniging en organiseer allerlei activiteiten om kennis onder jongeren te verspreiden.” Vandaag houdt ze met de studievereniging een quiz over Oekraïense schrijvers. “Wanneer publiceerde Zhelehivskyy zijn Rutheniaans-Duitse woordenboek, dat aan de basis staat van het Oekraïens?” Kosjoelynska staat met een microfoon voor de klas en lacht stralend. “Heel goed, in 1886.”

Lid zijn van een extreemrechtse partij is op haar universiteit geen taboe. Kosjoelynska schudt haar hoofd als ik haar vraag of medestudenten wel eens moeilijk doen over haar politiek voorkeur Svoboda. “Wat zou hun dat nou kunnen schelen? Veel mensen interesseren zich niet voor politiek. Ik kan gewoon vrienden met anderen zijn hoor. Zo lang het geen communisten zijn.” Ze glimlacht.

En Oekraïens spreken.” Het is voor haar een doorn in het oog dat voor de meeste Oekraïners in het dagelijks leven Russisch spreken en het devies hanteren: als je elkaar maar verstaat. “Taal is essentieel voor je onafhankelijkheid. Je bent bijna dood van binnen, niet trots en altijd bang als je niet je eigen taal spreekt. Als jij naar dit land komt en mij in het Russisch aanspreekt ben ik beledigd, natuurlijk. We zijn eindelijk bevrijd van honderden jaren kolonisatie door de Russen en zouden nu alsnog vrijwillig hun taal spreken? Dat is toch belachelijk.”

Hoewel ze het afwijst, weet ze wel waarom veel van haar landgenoten Russisch speken. Ze gaat verzitten. “Kijk, je hebt massa en elite. De elite bepaalt hoe de massa denkt. Als de politieke elite van nu alleen maar Russische televisie, kranten en radio toelaat, zullen de normale mensen hier geen vragen bij stellen en gewoon kijken en luisteren.”

Alles wat er mis is in het land, ligt aan de huidige politieke elite, legt ze uit. “De enorme corruptie en de armoede komt voort aan te weinig liefde voor het land. De enige manier om het land te redden is door het volk het juiste op te leggen. Daarom moet Svoboda aan de macht komen. Wij zullen het evenwicht herstellen.” Kosjoelynska begint weer over taal. “Ik vind het prima dat er enkele kranten en zenders in Russisch bestaan, de Russen maken immers een minderheid 14% in ons land uit. Maar het mag nooit de hoofdmoot zijn.”

Kun je het volk, de mensen, dan niet beter overtuigen van het goede? Kosjoelynska fronst haar wenkbrauwen. “Nee zij kunnen niet denken. Lees jij geen boeken? Ik dacht dat iedereen dat wel wist.” Democratie is een lastige term voor haar. “Vrijheid van meningsuiting en van pers is erg belangrijk. Maar het nadeel van democratie is dat mensen het ook misbruiken om het slechte te doen. De hele tijd Russisch te spreken bijvoorbeeld.”

Haar ouders hebben dit altijd geweigerd. “Mijn kleine broertje van tien mag wel Russische televisie kijken. Maar dan zeggen we, zou je niet eens iets in Oekraïens kijken. Kijk een wat een mooie woorden zij gebruiken. Het is veel cooler om in je eigen taal te kijken. Dan begrijpt hij het, en ziet in dat het zo inderdaad beter is.”

Met indoctrinatie heeft dat allemaal niets te maken, vindt Kosjoelynska . “Ik studeer aan de universiteit en kan zelf nadenken. Ik zit bijvoorbeeld op een debatclub en ga soms zelfs naar het buitenland om over politiek te discussiëren. Dat is lastig want sommige mensen willen niet naar me luisteren. Maar ik ben zeker van mijn zaak, ik heb erover nagedacht. Daarom kan ik zeggen dat ik weet dat mijn ouders wijze mensen zijn en dat wat zij zeggen de waarheid is. Er is geen enkel punt waarop ik het niet met hen eens ben. Familie is als je nationaliteit, daar twijfel je niet aan.”

Maar hoe weet je wat de waarheid is? Dat is voor Kosjoelynska simpel. “Mijn ouders zeggen het. Daarnaast heb ik boeken van Stepan Bandera gelezen en ben ik eens met wat hij wil voor Oekraïne.”

Dat is Oekraïne voor de Oekraïners. “Helemaal goed. Niemand hoeft weg te gaan uit ons land. Als ze maar trots zijn. Dit is het mooiste land op aarde en mensen zouden onze cultuur moeten omarmen.” Ze denkt even na. “Eigenlijk is het gek hè, dat ze mijn radicaal noemen ? Ik ben normaal, de rest is anders.”

Deze serie kwam tot stand met een bijdrage van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (www.fondsbjp.nl)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s