Schuilen in de homokerk


11 mei 2012 (Trouw) – Hij krijgt haatbrieven en is in elkaar geslagen. Toch blijft Roman Zoejev met zijn kerk voor homo’s, lesbiennes en biseksuelen strijden tegen de homofobie in zijn land Oekraïne. ‘De andere kerken willen ons weg hebben.’

Roman Zoejev (37) frummelt aan het zilveren kruis om zijn nek. Hij staat in de zwartgeblakerde woonkamer van zijn appartement in Makjiwka, een dorp net buiten Donetsk in Oost-Oekraïne. “Vorig jaar februari was hier brand. Het bejaarde echtpaar in de kamer hiernaast is omgekomen.” Hij wijst naar een kast die de ingang van een andere ruimte blokkeert. “De politie heeft sporenonderzoek gedaan en zegt dat het waarschijnlijk kortsluiting was, maar ik sluit de mogelijkheid van een aanslag door een religieuze groepering niet uit.”

Zoejev, in het dagelijks leven taxichauffeur, leidt het oecumenische ‘centrum van de Heilige Cornelis.’ Het is een christelijke LGBT (lesbisch, homo, biseksueel en transgender) organisatie. In de chauvinistische en zeer homofobe mijnregio, waar ook president Viktor Janoekovitsj vandaan komt, organiseert hij iedere zondag een kerkelijke bijeenkomst.

Zoejev gaat voor naar zijn slaapkamer, vandaag de kerk. Het is een kamer van ongeveer acht vierkante meter, met een tweepersoonsbed, een tafel, kledingkast met een foto van zijn vriend, wat iconen en een grote regenboogvlag in de vorm van een kruis voor het raam. De vijf aanwezige kerkgangers gaan op het bed zitten. Op tafel staan Zoejevs laptop, een gouden beker en een bruin afbakbroodje. “Natuurlijk is het gek om hier weer te gaan wonen na het ongeluk. Maar ik heb geen geld dus ook geen keuze.”

De priester werd geboren in een gezin van Jehova’s getuigen. “Tot ik 21 werd en besloot dat ik te onrein was om in de gemeenschap te blijven.” Een tijd lang hoorde hij niet bij een kerkgemeenschap, tot hij in contact kwam met de mormoonse gemeente. “Het klikte dus ik werd lid. Natuurlijk vertelde ik niet dat ik homoseksueel ben.” Hij trekt zijn mondhoeken op. “Dat leek me beter. Maar ik had goede Bijbelkennis dus was in korte tijd gewaardeerd lid. Ik doorliep de opleiding en werd als priester aangesteld. ’s Zondags gaf ik Bijbelles aan jongeren.”

Hij hield zijn religie en geaardheid gescheiden tot hij ernstig verwond werd door een politieagent. “Een uitgaansvriend werd in elkaar geslagen toen hij de homobar verliet om sigaretten te kopen.” Diens twee broers, politieagenten, zochten iemand om de schuld te geven, zegt hij. “Dat werd ik. De oudste broer beschuldigde mij ervan zijn broertje te hebben meegenomen naar die homobar. Hij heeft mij in elkaar geslagen.”

Hoewel het hem van alle kanten werd afgeraden, begon Zoejev een rechtszaak tegen de agent. Tot zijn eigen verbazing won hij. “Waarschijnlijk vanwege de media-aandacht. Er waren elf zittingen en er ontstond een actiegroep om mij heen. Niemand had het verwacht, de agenten dachten dat ze er makkelijk mee weg zouden komen.”

Maar de overwinning was niet het belangrijkste, vertelt Zoejev. Zijn felblauwe ogen staan serieus. “Ik weet nog dat tijdens de rechtszaak een familielid van de jongen opstond. Ze gilde dat God me zou straffen. Op dat moment kwam ik op het idee onze actiegroep om te vormen in een christelijke gemeenschap.”

De principes van zijn gemeente zijn simpel, vertelt Zoejev. “Ten eerste heb uw God lief, met hart en hoofd. Ten tweede, heb uw naasten lief. Ik geloof in het woord van de Bijbel. Andere kerken die denken dat daar geschreven staat dat homoseksualiteit verboden is, hebben de woorden verkeerd geïnterpreteerd. Er staat dat mannen niet mogen liggen met andere mannen, maar ik denk dat de vertaling onjuist is.”

Het centrum van de Heilige Cornelis bestaat nu een jaar. “We hebben veel moeten doorstaan. Het registreren als burgerorganisatie ging eigenlijk probleemloos. De gemeente heeft niets tegen ons, het zijn de andere kerken die ons weg willen hebben. Ze hoorden van ons omdat de media over mij schreven.” Hij laat een brief zien van de gemeente Donetsk waarin klachten staan opgesomd van de Unie van protestanten, de Grieks-Katholieke gemeenschap, Oosters-orthodoxen en de gemeenschap ‘Word of life’. “Ze beschuldigen mij van het illegaal oprichten van een kerk, maar we zijn officieel een burgerorganisatie. Dat we ook diensten houden is informeel, maar dat is niet illegaal volgens de Oekraïense wet.”

Die diensten vinden iedere week plaats in een ander appartement van een lid van de gemeenschap. “Als we een vaste plek hadden in Donetsk zouden er zeker meer mensen komen. Nu heb ik alleen vaste leden uitgenodigd, ook vanwege de veiligheid, begrijp je.” Hij neemt de vijf deelnemers mee naar zijn slaapvertrek, doet een regenboogkleurige sjerp om en begint de dienst. “Wil iemand voorgaan in gebed?”

De 52-jarige Svetlana, die hier met haar twee kleinkinderen is, neemt het woord en richt haar blik naar boven terwijl ze een Russisch gebed prevelt. Na haar voert Joeri, een grote man, het woord.
“Svetlana is mormoons en biseksueel, en Joeri een Lutherse priester”, vertelt Zoejev. “Ik gebruik zelf nog steeds mijn Jehova-Bijbel. Het maakt bij ons allemaal niet uit. Ik zou ook een moslim accepteren. Voor mij zijn we allemaal christenen.”
De mormoonse kerk die hem beëdigde, weet inmiddels van zijn activiteiten, vertelt Zoejev. “Ze kwamen erachter toen een journalist belde om te vragen of ik door hen beëdigd was. ‘Ja’, zei de voorzitter, ‘hoezo wat is er met Roman?'” Zoejev lacht hard. “Ik geloof dat hij stomverbaasd reageerde op het nieuws. Ze hebben me daarna publiekelijk ontheven. Maar ik heb de papieren nooit gekregen, dus ik beschouw mezelf nog steeds als beëdigd.”

Gevraagd of hij weleens denkt aan vluchten, zegt hij: “Ik denk dat ik politiek asiel kan krijgen in Noorwegen. Maar ik weet niet of ik dat wil. Joeri zegt dat ik in Europa meer voor elkaar kan krijgen voor de organisatie. Ik weet niet of ik mijn gemeenschap kan achterlaten.”

De vraag of hij meer christen of homoactivist is, vindt hij moeilijk te beantwoorden. “Bepaal jij het maar. Uiteindelijk is het aan God om te oordelen.” Hij klikt een gebedslied aan op zijn laptop en zegent de wijn.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s