Oekraïne laat gevangenen in gribussen creperen


5 mei 2012 (Trouw) – Gevaarlijke schimmels aan de muren, tientallen mensen op een cel en vervuild drinkwater. Onder deze omstandigheden leven duizenden gevangen in Oekraïne. Sinds de beelden van de blauwe plekken van ex-premier Joelia Timosjenko deze week de wereld over gingen, is wereldwijd de bezorgdheid toegenomen voor de omstandigheden waaronder het Oost-Europese land zijn criminelen, verdachten en politieke gevangenen opsluit.

“Oekraïense gevangenissen zijn broeinesten van tuberculose, malaria en aids”, zegt Konstantin Pertsovski van aidsorganisatie Alliance. “Er zijn veel drugsgebruikers en de hygiënische omstandigheden zijn slecht. Patiënten worden amper behandeld omdat de regering daarmee zou erkennen dat er drugs worden gebruikt.”

Ook Amnesty International maakt zich grote zorgen. “Tuberculosepatiënten worden niet op tijd gescheiden van anderen en hen worden medicijnen ontzegd”, vertelt Heather McGill van de mensenrechtenorganisatie. “Daarnaast zitten er ook veel mensen onterecht vast. We kennen verschillende zaken waar mensen gemarteld zijn door de politie om bekentenissen los te krijgen. Deze mensen zitten onterecht straffen uit omdat de politie niet vervolgd wordt.”

Er zitten ongeveer 165.000 mensen vast in Oekraïense gevangenissen. Cijfers over ziektes zijn er nauwelijks. Als een gevangene overlijdt, geeft de politie een vage verklaring uit waarin ze het meestal op hartfalen schuiven. Af en toe mogen EU-gedelegeerden de cellen inspecteren, maar zij krijgen enkel een klein gedeelte van de gevangenis te zien.

“Zij zien mooie witte cellen met schone lakens. Daar klopt natuurlijk niet van”, aldus misdaadjournalist Konstantin Oesov (23). Hij maakte eerder dit jaar een documentaire over het Kievse detentiecentrum Loekjanivka. In centra als deze, waar mensen in voorarrest hun proces afwachten, zijn de omstandigheden het ergst. Onder anderen Timosjenko en oud-minister Loetsenko zaten in Loekjanivka.

Oesov kreeg van de gevangenisdirectie geen toestemming om naar binnen te gaan en besloot van een zwakte van het systeem gebruik te maken: de corruptie. Hij kocht bewakers en lijkenschouwers om, om telefoons naar binnen te smokkelen en liet gevangenen zes maanden lang filmpjes maken.

In het Oekraïense rechtssysteem is namelijk alles te koop, vertelt Oesov. “Je ziet niet voor niets alle rechters en politiechefs met dure horloges, grote villa’s en in Bentleys rondrijden. Het gevangenispersoneel is even corrupt, alles is naar binnen te smokkelen. Eten, luxewaren, drugs, telefoons en zelfs prostituees.”

De beelden die Oesov uitzond, schokten het land. De gevangenen zaten met 36 in een cel van veertig vierkante meter, hadden geen schoon water en mochten een keer per twee weken douchen. De filmer wist ook monsters van de schimmel op de muren naar buiten te smokkelen. Dat bleek tien jaar oude fungus aspargillus te zijn, een gevaarlijke schimmel voor longen, zenuwstelsel en genitaliën.

Na de uitzending werd de directeur van Loekjanivka ontslagen en beloofde de regering verbetering. Oesov denkt dat de hygiëne verbeterd is in de gevangenis in Kiev, maar is sceptisch over de overige gevangenissen.

“De situatie rond Timosjenko baart me zorgen. Ik denk dat ze de waarheid spreekt en fysiek is aangepakt. Dat is zeer verontrustend”, vindt Oesov. “De bewakers daar weten namelijk wat ze doen. Als ze de ex-premier verwondingen bezorgen dan moeten ze daar van hogerhand toestemming voor gekregen hebben.”

Dat betekent volgens de journalist dat Oekraïne totalitaire trekken begint te krijgen. “Het is goed dat er internationaal aandacht aan deze zaak wordt besteedt, maar het lijkt president Janoekovitsj weinig uit te maken. Als ze het martelen van de premier toestaan, dan hebben ze ook geen moeite om normale mensen uit de weg te ruimen.”

Volgens McGill van Amnesty is Timosjenko -niet alleen oud-premier maar ook steenrijke zakenvrouw- nog goed af. “Zij heeft tenminste geld om voor haar eigen medicatie te betalen. Veel normale gevangenen zijn er slechter aan toe.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s