Blote borsten tegen sekstoerisme


20 april 2012 (Trouw) – Haar ontblote borsten staan recht vooruit terwijl ze het bord ‘Oekraïne is geen bordeel’ omhoog houdt. Ze heeft naaldhakken van zeker 15 centimeter, haar platinablonde haar valt perfect geföhnd over haar schouders. Tegenover haar staan zeker dertig fotojournalisten  die het contrast tussen het meisje met haar bloemenkrans en het Kievse asfalt vast te proberen te leggen.Een oudere vrouw met een hoofddoek en een pot augurken loopt voorbij en kijkt naar de grond.

De protestgroep Femen houdt de gemoederen bezig in Oekraïne. Hun formule is simpel: een klein groepje fotogenieke dames protesteert topless tegen ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in het uiterst patriarchale land. De laatste  maanden vragen ze vooral aandacht voor het sekstoerisme, dat vanwege het EK deze zomer zal exploderen. “Het lichaam is alles wat wij vrouwen hebben in dit land,” aldus Femen-oprichtser Anna Gutsol (27), “dus gebruiken we onze borsten als wapens.”

Hoewel de onderwerpen waar ze voor strijden belangrijk zijn, neemt de kritiek op de methoden van Femen toe. De beweging zou vooral commercieel en aandachtsgeil zijn. Ze hebben namelijk een goed geoliede merchandisemachine, op hun website kun je  nepborsten en T-shirts bestellen. Conservatieve tegenstanders zeggen daarnaast dat de vrouwen met hun pornografische protest juist sekstoeristen zullen aantrekken.

Ook bij meer traditionele Oekraïense vrouwenorganisaties roepen ze ergernis op. “Niemand luistert naar ze, ze kijken alleen naar hun borsten”, vertelt Nadia Parfan (26), activiste van de intellectuele feministische groep Ofenzywa. “In de internationale media wordt Femen vaak liefkozend oostblokfeminisme genoemd,maar dat klopt niet. Ze  hebben geen samenhangend programma, maar protesteren tegen van alles en nog wat. En daarbij realiseren ze zich niet dat ze internationaal met hun uiterlijk meer fout doen dan goed.”

Femen-oprichtser Gutsol gaat hier fel tegenin. Naakt protesteren  is iets anders dan je lichaam verkopen in de seksindustrie, beargumenteert ze. “Een vierde van de prostituees in Europa is Oekraïens. We willen vrouwen bewust maken dat hun lichaam van henzelf is, niet van de sekstoeristen. Veel activisten protesten op een saaie manier, wij  kiezen voor radicaal. We zijn geen feministen, maar een vrouwenorganisatie. Met jezelf expres lelijk maken bereik je niets in Oekraïne. ”

Hoewel Femen soms het bloed onder haar nagels vandaan haalt, wil Parfan ze niet helemaal afvallen. “Hoe belachelijk ze soms ook overkomen, ze zijn een product van de Oekraïense patriarchale samenleving.” Je moet het in de historische context zien, legt ze uit. In de Sovjet-Unie werd abortus gelegaliseerd en werden vrouwen geacht te werken, omdat de regering behoefte had aan arbeidskrachten. “Met individuele vrijheid van vrouwen had dit weinig te maken. Om die reden is feminisme hier een scheldwoord. De meeste mensen denken erbij aan depressieve, dikke transchauffeuses uit de communistische tijd. Logisch dat Femen zich liever als sexy presenteert.”

Met hun zinnenprikkelende protesten weten ze telkens weer opschudding te veroorzaken. Maar Parfan vraagt zich af of dat ook tot concrete resultaten gaat leiden. “Ze hebben alle media aandacht gekregen die ze wilden, maar vooralsnog geen programma. Samenwerken met andere organisaties willen ze niet en hoewel ze altijd verkondigen dat iedereen zich bij ze kan aansluiten zie ik altijd dezelfde knappe meisjes op televisie.” De feministe zucht. “ Jammer want als ze zich flexibeler zouden opstellen zouden ze werkelijk wat kunnen bereiken. Zo gauw als dikke en gehandicapte vrouwen mogen mee protesteren, ben ik de eerste die me bij ze aansluit.”

Oekraïne: Het Thailand van Europa

“Kom naar Oekraïne in de lente, wanneer de kastanjes bloeien en de vrouwen zich uitkleden.” Met deze woorden prees president Viktor Janoekovitsj zijn land aan tijdens het World Economic Forum in 2010. Het typeert hoe er over vrouwen gedacht wordt in Oekraïne: als lustobjecten of als huisvrouwen. Meisjes trouwen vroeg – het is zelfs mogelijk een 14-jarige te huwen – en er is veel huiselijk geweld. Hoewel ze goed vertegenwoordigd zijn op de arbeidsmarkt, verdienen vrouwen bijna 30 procent minder dan mannen en zijn hoge posities vrijwel onbereikbaar. Armoede drijft veel vrouwen de prostitutie in. In de sector wordt naar schatting van de politie jaarlijks meer dan een miljard euro omgezet. Daarmee wordt Oekraïne steeds vaker ‘het Thailand van Europa’ genoemd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s