Een dreigtweet op zijn tijd hoort erbij


23 november 2011 (Trouw) – Het morele besef van jongeren op internet wordt onderschat. Zij zijn met sociale media opgegroeid. Twitter en Hyves zijn geïntegreerd in hun sociale leven. ‘Ik ken kinderen die elkaars spelfouten verbeteren op Hyves.’

Farah (13) heeft al een paar keer ruzie gehad op Twitter. “Een meisje praatte stom over mij.” De havoscholiere heeft veel make-up op en giechelt. “We hebben daarna gevochten op het schoolplein en zij moest huilen. Ik werd geschorst.” “Ja, omdat jij een bezem gooide”, mengt haar klasgenoot Mohamed (14) zich in het gesprek. Farah schudt haar hoofd. “Maar toen ik later weer een twitterruzie had met een jongen uit mijn klas heb ik niet gevochten, hoor. Toen ben ik naar de mentor gegaan.”

In Nederland zit de helft van de twaalf- tot achttienjarigen op Hyves en een derde op Twitter, aldus een schatting van de Stichting Mijn Kind Online, een kennis- en advies- centrum over jeugd en nieuwe media. Heel gezellig gaat het er niet aan toe: ‘Meisje (13) mishandeld om twitterfoto’ of ‘Maastrichtse scholier opgepakt na dreigtweet’. Het zijn slechts enkele van de vele nieuwsberichten. Vorige maand sloeg de politiebond alarm. Door een explosieve toename in het aantal dreigtweets die jongeren plaatsen, zouden korpsen overuren draaien.

Onder ouders, leraren en de overheid slaat de morele paniek toe. Moet er worden ingegrepen, en zo ja, hoe? Er wordt van uitgegaan dat kinderen zich online roekeloos gedragen, maar de vraag is of dit beeld wel klopt. Heeft de jeugd echt geen sociale codes op internet?

Slechts één op de elf kinderen denkt dat je alles kunt maken op Twitter, blijkt uit een kleine steekproef van Trouw op drie middelbare scholen door het land. Van de tweehonderd ondervraagde onderbouwleerlingen van vmbo, mavo, havo en vwo zit iets minder dan de helft op Twitter.

“Jongeren zijn niet naïef, ze hebben heus wel grenzen online”, aldus psychologe Malou Stoffels. Afgelopen jaar gaf zij als vrijwilliger les aan vmbo’ers over bewustwording van jongeren op internet. Tijdens deze lessen kwam ze erachter dat er in haar klassen wel degelijk sociale codes bestaan over wat je tegen elkaar mag zeggen op Twitter. “Je kunt wel brutaler zijn op internet, maar je komt niet overal mee weg. Als je met uitschelden over een grens gaat, krijg je alsnog klappen op het schoolplein en dat weten ze ook van elkaar.”

“Je durft meer op internet”, zegt de 11-jarige mavo-scholiere Sue uit Castricum, een klein blond meisje met felle ogen en een blauw trainingsjasje. “Je gaat verder met uitschelden, maar je durft ook eerder iemand aan te spreken als hij te ver gaat. Want je krijgt niet meteen een keiharde knal.” Maar het moet wel grappig blijven, vindt Sue. ‘Haha loser’ of ‘haha, Ginger’ mag je best typen, maar discrimineren niet, zegt ze op serieuze toon. “Of iemands moeder uitschelden.”

Het ethisch besef van kinderen wordt grondig onderschat, zegt ook Remco Pijpers van Stichting Mijn Kind Online. Het is zijn ervaring dat als kinderen uit de bocht vliegen, ze hier door anderen op worden aangesproken. “Ik sprak een jongen van 14 die na Oud en Nieuw foto’s van afgebrande vingers naar zijn klas stuurde als grap. De klas vond het te ver gaan en heeft hem teruggefloten.”

Net als volwassenen vinden kinderen dat sommige dingen niet kunnen, aldus Pijpers. “Meestal nemen ze de morele codes van hun ouders direct over. Daarbij, niet alles wat verkeerd aankomt, is ook lullig bedoeld.” Volgens Pijpers hebben pubers niet altijd door dat ze over een grens van iemand anders heengaan. “Sommigen voelen dat haarfijn aan, maar niet ieder kind is van nature even sociaal getalenteerd. Zeker in hun puberteit moeten ze leren zich in een ander te verplaatsen.”

Als het mis gaat, heeft dat vaak te maken met een bepaald gevoel voor humor, denkt Pijpers. “Eerst doen, dan denken, typeert de leeftijdsgroep. Bijvoorbeeld doodsbedreigingen, die zijn dan als grapje bedoeld. Typische pubermeligheid. Een goede grap moet kunnen, vinden ze.” Maar het leidt vaak tot ruzie, zoals bij Farah.

Logisch, vindt Bamber Delver, jeugdtrendwatcher bij de Nationale Academie voor Media en Maatschappij. “Het zou gek zijn als ze online geen ruzie zouden maken. Voor kinderen zijn sociale media een soort nieuwe hangplek. Daar hebben ze lol met elkaar, maar maken ze ook ruzie, net als in de kantine.” Volgens Delver ‘totaal normaal’. “Zo gaat dat bij pubers.”

Er lijkt dus sprake van een generatiekloof als het gaat over een digitaal geweten. Daar waar het merendeel van de dertigplussers internet beschouwt als iets nieuws waarover afspraken gemaakt moeten worden, zien kinderen dit heel anders. Zij zijn ermee opgegroeid en daarmee is het ook geïntegreerd in hun sociale leven. De normen en waarden die daar gelden, zijn automatisch ook van toepassing op internet.

“Ik mag niet op Twitter, maar vind dat best wel onzin”, zegt de 12-jarige havo-scholier Nina. Bijna iedereen uit haar klas zit op Twitter vertelt ze zacht. “Er is weleens ruzie, maar we houden elkaar ook wel in de gaten hoor.” Haar moeder trekt zich niets van deze argumenten aan. “Je hoort tegenwoordig zoveel negatieve verhalen, zoals al die dreigtweets. Met Hyves waren we ook voorzichtig, daar mocht Nina lange tijd niet op. Nu wel, maar dan met regels. De laptop mag ze bijvoorbeeld niet mee naar boven nemen.”

Ook de blonde Sue heeft regels thuis. Zo mag ze van haar ouders niet op internet zetten wanneer ze op vakantie gaat of waar ze woont. “Maar eigenlijk praten we er niet echt over wat ik wel en niet mag.” Dat zouden haar ouders best meer mogen doen, vindt ze. Niet dat het bij haar nodig is. “Ik weet dat als iemand op Hyves zegt ‘ik vind je lekker’, hij niet te vertrouwen is. Bij zulke gasten dien ik gelijk een klacht in.”

Volgens Hyves-woordvoerder Marnix Franssen komen er dagelijks tientallen klachten binnen die vergelijkbaar zijn met die van Sue. Dit gaat via de ‘dit is niet okay-knop’, die is ingevoerd zodat leden zelf misbruik kunnen melden.

“De helft van de klachten is serieus, de andere helft niet”, vertelt Franssen. Precieze getallen mag hij niet geven. Vanwege alle negatieve aandacht voor kinderen en sociale media is het bedrijf hier erg voorzichtig mee.

Jammer, vindt Delver. “Ouders, media, politie. Ze zien vaak alleen maar gevaren. Maar het is helemaal geen losgeslagen generatie.” Toch begrijpt Pijpers die angst wel. “De meeste ouders vertrouwen hun kinderen wel, maar over sociale media zijn ze vaak onzeker. Het is moeilijk praten over een onderwerp dat ze minder goed kennen. De meest gestelde vraag die ik krijg is: hoe praat ik als mijn tiener niet wíl praten? Mijn tip, stel de juiste vragen en je kind komt los. Vraag naar sociale codes en onderlinge controle. Hoe doe je het goed op internet? Ik ken kinderen die elkaars spelfouten verbeteren op Hyves. Dat is toch goed nieuws. Waarom hoor je daar nooit over?”

Volgens Delver moeten ouders beseffen dat de tijden zijn veranderd. “Tegenwoordig kun je je kinderen gewoonweg niet meer altijd in de gaten houden. De meeste volwassenen beseffen bijvoorbeeld niet dat hun zoon of dochter ook met een mobiel kan twitteren.” Het is niet eens zo erg dat ouders de controle verliezen, meent Delver. “Kinderen moeten fouten maken en een eigen moreel besef ontwikkelen. Jouw vader reed toch ook niet achter je aan toen jij vroeger naar school fietste?”

De jeugdtrendwatcher noemt Twitter een ‘disco zonder muren’. “Natuurlijk is er een blinde vlek en zijn kinderen kwetsbaar, maar het is aan de opvoeders om ze te begeleiden door ze te helpen inschatten welke informatie waar is en welke niet. Wat is een hype en wat echt? Verbieden heeft weinig zin.”

Nina, Sue, Farah en Mohamed zijn het met hem eens. “Ik ben niet zo’n nadenker”, vertelt Sue, “maar over wat ik op Twitter doe, hoeven mijn ouders zich geen zorgen te maken, hoor.” “Als iemand naar mijn cupmaat vraagt, dien ik gelijk een klacht in of gooi ik hem uit mijn lijst”, vult Farah aan. “Of mijn ouders het nou weten of niet.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s