‘Het is bijna een compliment om nazi genoemd te worden’


26 augustus 2011 (Trouw/ de Tijd) – In Saksen-Anhalt, het hardnekkigste krimpgebied van Duitsland, heeft burgemeester Hans Püschel zijn heil gezocht bij het rechts-extremisme. “Het is voor mij bijna een compliment geworden om nazi genoemd te worden.”

Extreem-rechtse burgemeester Hans Püschel (63) beweegt zich het liefst per fiets door het dorp. “Dan blijf je toch makkelijker met mensen in contact”, lacht hij terwijl hij tussen de gaten in het asfalt slingert. En contact heeft hij – tenminste met de weinigen die nog in het dorp wonen. De paar bejaarde inwoners die hij buiten aantreft, zwaaien vrolijk naar hun charismatische burgemeester.

Welkom in Krauschwitz, een dorp in Saksen-Anhalt, in voormalig Oost-Duitsland.

Uit SPD en kerk gezet
In november 2010 wisselde Püschel van politieke kleur. De burgemeester van de Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) uitte openlijk zijn sympathie voor de extreemrechtse en vanwege haar neonazistische inslag in Duitsland omstreden partij, de Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NPD). Onmiddellijk werd hij uit de SPD én uit de kerk gezet.

Hij haalde het nationale nieuws en werd als populist met gevoel voor theater neergezet in de pers. “Mijn nichtjes krijgen het te horen bij sollicitatiegesprekken. Of ze familie zijn van die ene Püschel, vragen ze dan.”

Steun van bevolking
Zijn werkkamer heeft een interieur van hout, met vitrines vol Duitse bierpullen. Op de bank staat een gitaar, erboven hangt een certificaat van een driedaagse tangocursus. “De bestuurders in deelgemeente Teuchern hebben geprobeerd me af te zetten, maar konden het niet doordrukken. Verstandig ook, want de bevolking had ze denk ik niet gesteund.

“Veel mensen staan achter mijn gedachtengoed, ze durven er alleen niet voor uit te komen. Een voetbaltrainer die ik ken van de NPD, werd ontslagen door zijn baas omdat die geen subsidie meer kreeg als hij aanbleef. Zulke taferelen. Dat is toch erger dan in de DDR?”

Leegstand en vergrijzing
Krauschwitz ligt in het hardnekkigste krimpgebied van Duitsland. De provincie Saksen-Anhalt verloor na de val van de Muur in 1989 twintig procent van zijn inwoners. Geen enkele andere regio in Europa kromp zo snel. Van de mijnbouw en chemische industrie uit de DDR-tijd bleef niets over. Enkel leegstand, werkloosheid en vergrijzing.

“Ons dorp kende in de jaren tachtig negenhonderd inwoners, nu nog maar vijfhonderd. Van deze inwoners is bijna de helft met pensioen.” Jonge mensen trekken weg voor werk elders en laten een dorre boel achter. “De enige infrastructuur die hier nog functioneert, is het kerkhof.”

Püschel bekleedt het ambt al sinds 1991. Hij was een van de oprichters van de regionale SPD. “Hoe ik erin rolde? Ik geloof omdat iedereen me kende vanwege mijn bananen- en chocoladehandel.”

Jeugd in DDR
Hij groeide op in de DDR, als kind van een schoenenfabriekeigenaar. Niet gemakkelijk in de communistische staat, omdat hierdoor een bourgeoisie-label aan hem kleefde. Als dertiger kreeg hij het aan de stok met de Stasi, de geheime politie van de DDR, omdat hij steunbrieven naar de Poolse vakbond Solidarnosc stuurde.

Toen de Muur viel, braken er betere tijden aan. “Ik weet nog dat ik voor het eerst in het gouden Westen kwam. Per Ossi kreeg je geld om daar uit te geven, dus zo gauw als het maar ging hebben we alle vier de kinderen in de auto meegenomen naar Zuid-Duitsland en daar zo veel mogelijk groente, fruit en chocolade gekocht als in de aanhangwagen paste. Daar zijn we toen een handeltje in begonnen aan huis.”

Püschel straalt als hij over die tijd vertelt. “Ik had er rijk mee kunnen worden. We hebben maar met twintig procent winst verkocht. Andere handelaren vroegen gelijk het dubbele, maar dat vonden wij niet kunnen.”

Hij heeft een neus voor geld, vertelt Püschel. “Ook toen ik burgemeester werd, wist ik meteen overal de potjes te vinden. We hebben maar liefst twee miljoen van West-Duitsland gekregen om het dorp te renoveren.”

‘SPD maakt regio kapot’
Als burgemeester in Krauschwitz zorgde hij ervoor dat de wegen werden gerepareerd, openbare gebouwen gerenoveerd, een fietspad werd aangelegd. Voor de regio doet zijn dorp het zeer goed. Vanwege de windmolens op de heuvel en een handig systeem van grondbelastingen, kon Püschel vermijden dat het dorp zich in de schulden stak en kon hij het crèchegeld kunstmatig laag houden, vertelt hij trots.

Maar waarom werd hij dan NPD-sympathisant? “Het gaat in Krauschwitz wel prima, maar de regio wordt kapotgemaakt door de SPD. U moet hier maar eens een tijdje rondlopen. Het gaat mis met onze jongeren.”

Verwijten aan oude partij
Püschel vertelt dat hij, zelf verhuurder van woningen, veel armoede en depressiviteit bij de Duitse jeugd aantreft. “In de afgelopen anderhalf jaar heb ik zo veel jonge stelletjes gezien die hun woningen verwaarlozen en een beetje werkloos op de bank zitten.”

Hij laat een foto zien van een huis dat hij aantrof. Een kamer met schimmel aan de muren, een deur met een gat erin en overal lege verpakkingen en rottende etensresten op de vloer. “Zo ziet uitzichtloosheid eruit in Saksen-Anhalt.”

Allemaal de schuld van de SPD, vindt Püschel, wiens mond vertrekt als hij het over ‘die zogenaamde sociaal-democraten’ heeft. Er volgt een opsomming van verwijten aan zijn oude partij.

“Ze zeggen het ene en doen het andere. We hebben niet eens een minimumloon in Duitsland. Ook in de kwestie van de bevolkingskrimp hebben burgerlijke partijen het laten afweten. Ze kunnen de economie hier stimuleren door bedrijven aan te trekken, maar doen het gewoon niet.”

‘NPD is socialer èn progressiever’
De burgemeester gaat verzitten en haalt diep adem. “Intussen is het voor mij bijna een compliment geworden om nazi genoemd te worden. De NPD is rechtlijniger en democratischer dan de rest.

Met hun antifascistische houding en cordon sanitaire geven ze me het gevoel dat we leven in een communistische dictatuur in plaats van in een democratie. We zijn een legale partij hoor.”

Dus de NPD is de ware sociale partij? Socialer èn progressiever, beargumenteert Püschel. “Zij willen de jeugd heropvoeden. Hoe precies, dat moet je me niet vragen. Ik weet niet precies wat er in hun programma staat, want ik geloof niet meer in verkiezingsprogramma’s sinds ik voor Schröder aan de campagne meewerkte.”

Eerst eigen zaken op orde stellen
Dan balt hij zijn vuist. “Maar ik weet wel dat de NPD echt sociaal is. De gemeenschap komt bij hen voor het eigenbelang. Dat individualisme en kapitalisme tegenwoordig, dat hebben we van de Amerikanen en de Britten overgenomen.

We kunnen ons eigen sociale systeem redden als we stoppen ons bezig te houden met de sociale vraagstukken van andere landen, zoals Griekenland. Laten we eerst onze eigen zaken op orde brengen. We zijn intussen weerloos geworden als land, als volk, als Duitsers. Dat zie je ook bij zo’n EHEC-bacterie. Als we zo doorgaan, sterven we uit zoals de Maya’s.”

Buitenlanders
Zijn standpunt ten aanzien van buitenlanders is het enige waarin hij nog wel verschilt met de NPD: “Ze hoeven niet allemaal weg uit Duitsland als het aan mij ligt. Degenen die werken, mogen blijven. Vietnamezen bijvoorbeeld, die hebben dezelfde arbeidsethos als wij. Bovendien weigeren onze Duitse jongens het werk te doen. Omdat ze zo makkelijk een uitkering krijgen.” Hij schudt zijn hoofd.

“We moeten terug naar de Arbeitsdienst van de nationaal-socialisten. Mensen verplichten te werken. Ik weet dat het omstreden is om te zeggen, maar wat dat betreft was het gedachtengoed van Hitler zo gek nog niet. Al die infrastructuur die hij in de jaren dertig heeft aangelegd. Wegen, ziekenhuizen en scholen. Auschwitz daarbuiten gelaten, natuurlijk, want daar denkt iedereen meteen aan.”

Holocaust
Hoe zit het dan met de Holocaust? Püschel zwijgt een moment en weegt dan zijn woorden. Dan schudt hij zijn hoofd. “Daarover zeg ik niets, want dat is strafbaar.”

Püschel kijkt strak voor zich uit. “Wat ik wel kan zeggen, is dat niet alles wat in de geschiedenisboeken staat, klopt.

“Ik heb op internet gelezen dat er feiten zijn verdraaid door Amerikanen om als bewijs te dienen voor de processen in Neurenberg. En je weet, als iemand één keer liegt…” Hij knikt veelbetekenend. “Maar ik zeg verder niets.”

Neonazi’s in Duitsland
Rechts-extremisme is in beweging in Duitsland. Hoewel het aantal skinheads is afgenomen, stijgt het aantal neonazi’s. Van de 25.000 rechts-extremisten waren er in 2011 5600 personen als neonazi geregistreerd, tegen 5000 in 2009. Deelstaat Saksen-Anhalt is qua rechts-extremistisch geweld koploper van Duitsland.

De voormalige DDR-provincies hebben relatief veel rechts-extremisten en neonazi’s en zijn daarom aantrekkelijk voor organisaties als de NPD, legt de woordvoerder van het ministerie van justitie uit.

“De NPD probeert verschillende groeperingen, zoals neonazi’s, anti-islamisten en kleine racistische subculturen, te verzamelen en aan zich te binden. In kleine dorpjes waar bijna geen gemeenschappelijk leven bestaat en werkloosheid overheerst, werpen ze zich op als degene die de sociale problemen oplost. Zo krijgen ze voet aan de grond.”

2 thoughts on “‘Het is bijna een compliment om nazi genoemd te worden’

  1. Beste Fleur,
    Heel erg verbaasd was ik je interview te lezen, bijna een hagiografie. Het gekke is, dat terwijl Püschel ruimschoots gelegenheid krijgt zijn weerzinwekkende ideeen te uiten, de toon van het artikel uitgesproken positief is, terwijl ik je vooralsnog toch niet verdenk van sympathieen. Je wijdt ook geen woord aan de nazi-oorsprong van zowel de westelijke als de DDR-tak (Blockfreund van de SED) van de NPD.
    Het krijgt dan ook van de reageerders in Trouw, met name van de neonazistisch angehauchte Aart Tuyman, die o.a. lid was van de Nationale Alliantie, en die je o.a. op de site van de Jakhalzen kunt zien afgaan, alle lof toegezwaaid. N.B.: “de NPD is een goede partij”.
    Heb je niet de moeite genomen om de video van Püschel bij de NPD-bijeenkomst te bekijken, waarin hij het heeft over “Sudländer” die Duitse vrouwen inpikken? Het accent ligt dan wel iets anders dan bij jouw naar boven gehaalde Ausländerfreundlichkeit. Onverholen rassisme oude stijl.
    De conclusie dat je artikel een smet werpt op Trouw als verzetskrant is onontkoombaar, lijkt me.
    Die functie is nog steeds erg nodig. Toen de Dresdener neonazi Holger Apfel voor de buis verscheen in een kostuum dat exact de kleur nad van een SA-uniform, stond in de NRC bijvoorbeeld dat hij een opvallend “beige” kostuum droeg. M.a.w.: de huidige generatie van journalisten (ikzelf ben 68) reageert onnozel op de talrijke provocaties van neonazi’s.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s