“Die is van een one-night-stand. Je weet hoe dat gaat.”


16 augustus 2011 (Duitslandweb) – Nadine Franke (22) kreeg haar eerste kind op haar vijftiende. “Ik was al vijf maanden zwanger van Cindy-Christine voordat ik erachter kwam.” Haar moeder was laaiend. “Ze kon er niet mee omgaan. Mijn vader reageerde gelukkig beter. Wij zijn toch ook jong geweest, zei hij.”

Franke is slank, heeft gitzwart geverfde  haren, een piercing rechts boven haar lip en lacht veel. Ze zit op een oranje bank in de woonkamer roze, oranje en appelgroene muren. Overal staat speelgoed, maar het oogt schoon. “We hebben opgeruimd”, zegt ze glimlachend.

Abortus heeft ze niet overwogen. “Dat is namelijk moord”, klinkt vanuit de keuken. Haar man Sven, een 37-jarige schilder zonder werk, komt de woonkamer binnen met Frankes tweede zoon aan hem vastgeklampt. Het jongetje draagt een spidermanbroek en bijpassend hemd. “Bovendien kan het kind er ook niets aan doen. Dat is trouwens Roy-Fernando,” zegt Franke terwijl ze een gezicht naar de jongen trekt. “Hij is van een one-night-stand. Je weet hoe dat gaat.”

Het gezin woont in een flatje in Magdeburg, de hoofdstad van de provincie Sachsen-Anhalt. In dit voormalig Oost-Duitse gebied komen tienerzwangerschappen buitenproportioneel veel voor. Bijna een op de twaalf kinderen die hier geboren wordt, heeft een moeder jonger dan twintig jaar.

Als directrice van de kinderbescherming in de provincie kent Andrea Wegner de problematiek goed. “Die meisjes zoeken een reden om hun bestaan om op te bouwen en zich nuttig te maken in de maatschappij. Uit een soort emotionele verwaarlozing laten ze zich bezwangeren door de eerste die voorbij komt.” Dit zie je ook terug in de verhouding met hun kind. “Gynaecologen vertellen me dat de meisjes hun kinderen als een soort levende pop zien. Eindelijk iets wat van hen is.”

Ook gebrek aan kennis over voortplanting speelt een rol. “We krijgen wekelijks brieven van dertienjarige meisjes die denken dat ze zwanger kunnen worden van een tongzoen. Ouders praten tegenwoordig niet meer over seks met hun kinderen”, aldus Wegner.

Volgens het demografische kenniscentrum Berlin Institut liggen er ook financiële redenen aan ten grondslag. De meisjes zouden de kinderbijstand als levensonderhoud zien.

Deels waar, denkt directrice Wegner. “Maar zulke overwegingen spelen voor een vijftien of zestienjarige nog geen rol. Pas als ze iets ouder zijn en om die reden meer kinderen nemen.” Soms proberen anderen ervan te profiteren. “Nadines moeder bijvoorbeeld gebruikte de kinderbijstand van haar kleinkind om haar alcoholverslaving te bekostigen.”

Franke wil daarover niet praten. “Ze is mijn moeder niet meer. Ik ben op mijn achttiende uit huis gegaan omdat het niet meer ging.” De door Wegner genoemde redenen om jong met kinderen te beginnen herkent ze bij zichzelf niet. “Ik werd gewoon per ongeluk zwanger. En heb eigenlijk nooit problemen gehad. Anderen in mijn omgeving wel hoor. Een vriendin van me is zelfs op televisie geweest, bij een talkshow.” Ze knikt naar het scherm naast haar, waar een soap loopt.

“Of anders je zus”, vult Sven aan. Zijn jonge vrouw lacht achter haar hand terwijl ze hem laat vertellen. “Die heeft alleen maar kinderen genomen om het geld. Ze zorgt helemaal niet voor ze en de koelkast is altijd leeg. Bij ons is hij vol hoor. De kinderen kunnen pakken wat ze willen. Mijn kinderen verhongeren niet”, terwijl hij kijkt hoe de drie-jarige Andrian-Maxime – zijn enige biologische kind – zijn dikke buik laat zien.

Cindy-Christine komt de kamer binnen gelopen met een bak chocoladeyoghurt. “Zij is het bewijs dat ik wel opvoeden kan,” zegt Franke trots. “Ze heeft allemaal prijzen voor wiskunde en Duits gewonnen op school.” “In de keuken eten”, spreekt Sven het meisje streng toe.

Het gezin leeft van een uitkering. Mede daarom heeft Franke  vorig jaar haar middelbare school afgemaakt en ze begint dit jaar met een opleiding tot verkoopster. “Dat duurt drie jaar, maar ik wil het graag. Veel mensen denken dat tienermoeders niet willen werken maar dat is onzin. Ik wil een voorbeeld voor mijn kinderen zijn. Niet werkloos thuiszitten.”

De provincie voert speciaal beleid op jonge moeders. Via gynaecologen en kraamverzorgers houdt de kinderbescherming de meisjes in de gaten. Wegner: “We volgen ze en proberen ze te helpen als je zich dreigen overspannen te raken. De eerste maanden is meestal niet veel aan de hand, maar als ze dan beginnen te huilen en moeder ’s nachts wakker houden, kan die haar geduld wel eens verliezen..” Wegner zwijgt een moment. “Van die verhalen van door elkaar geschudde baby’s. Maar gelukkig kunnen we dat meestal voorkomen.”

Jonge moeders die moeite hebben discipline in hun dagelijks leven aan te brengen, worden in contact gebracht met een vrijwilliger met levenservaring. “Die brengt wat tijd met het gezin door en maakt samen met hen een dagindeling. Als een soort buurvrouw.”

“Welke hulp ze nodig hebben is ontzettend verschillend”, legt Wegner uit. Uit Stendal – het dorp met de hoogste aantal tienerzwangerschappen van Duitsland – is de problematiek anders. “We krijgen steeds meer vragen van hulpverleners daar, wat ze met meisjes moeten die verstoten zijn vanwege een buitenechtelijk kind. In conservatieve boerendorpjes is het niet ongewoon dat het als schande wordt gezien.”

Toch moet het fenomeen niet groter worden gemaakt dan het is, vindt de directrice. “Er zijn er bij die het prima redden. En dan heeft het ook voordelen om jong te zijn.” Ze zijn namelijk nog niet zo overbezorgd zoals veel dertigers wel zijn, legt ze uit. “En zien geen gevaar achter iedere boom, omdat ze nog wat gewichtlozer door het leven gaan.”

“Maar Nadine vindt het wel eens lastig grenzen te trekken. Je kunt een klein kind niet het ene moment uitschelden en vijf minuten erna een grap maken. En de hele tijd kussen- en taartgevechten houden.”

Franke lacht als ze er naar gevraagd word. “Weet je, als ik alleen ben dan ben ik een vrouw. Maar met mijn kinderen ben ik vaak nog kind. Dat ik met ze sneeuwballen gooi in de winter, dat hebben zo  nodig. Eigenlijk is het superhandig. En het mooie is dat  ik straks ook met mijn dochter kan uitgaan.”

Over seksuele voorlichting voor de zevenjarige heeft ze nog niet nagedacht. “Dat leren ze wel op school.” Dan herstelt zich snel. “Ik wil natuurlijk niet dat ze ook zo vroeg begint als ik. Niet dat ik er spijt van heb hoor, maar ze gaat maar aan de pil.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s