‘Sorry ik dacht dat u Duits was’


Wat is dat toch met migranten en lokale dialecten? Is er in Wenen sprake van een haat-liefde verhouding tussen de twee?

Neem nu mijn Turkse huisgenoot. Hij heeft Duits geleerd in de keuken van een Weens restaurant. Iedereen knikt vriendelijk als hij – zonder lidwoorden en iedere uitdrukking in een verkeerde context – een verhaal ophangt. De oer-weense buurvrouw is dol op hem. ‘Omdat hij het toch probeert.’

Ik met mijn Duitse accent wordt daarentegen vijandig gadegeslagen bij de balie van de bibliotheek (oww excuses Bücherei). Ik zie het in de ogen van de baliemedewerkster. Mijn tong weigert perplex Duitse dienst. Ik breng er hakkelend uit dat ik het boek wil terugbrengen. Ze vraagt waar ik vandaan kom. ‘Holland?’ Een stralende lach. ‘Sorry ik dacht dat u Duits was.’

Typisch. In Wenen wordt een mengelmoes van dialecten gepraat. Joegoslavisch-Duits (voormalig joegoslaviers zijn grootste groep migranten met de laagste inkomens) en Turks-Duits mogen dan het meest in het oor springen, het meest besproken accent vandaag de dag is het ‘Hochdeutsch’.

De Duitse migranten zijn de hoogst opgeleide en openlijk meest bespotte groep migranten. Duitsers komen hier voor werk of opleiding vanwege gunstige omstandigheden. Ze zijn sympathiek en ze dienen geen klachten in bij de rascismusmeldekammer als ze ‘Piefke’ worden genoemd.

Zoals een Nederlander in België kan de Duitser vanuit calimero-sentimenten en een nodige portie Tweedewereldoorlog-vooroordelen in Oostenrijk rekenen op een scheve blik als hij bij de ‘Backerei’ (excuses ‘Konditorei’) om een ‘Tute’ vraagt. ‘Servus bist du deppert’, hij had natuurlijk beter een ‘Sackerl’ kunnen vragen.

De meeste Germanen hebben het al opgegeven te integreren. Met hun aantal – meer dan 40.000- hebben ze zich als minderheid gevestigd en koloniseren ze langzaam maar bewust zeker de Oostenrijkse hoofdstad. Duitse clubs zijn de hipste, Duitse winkels lopen het beste et voila: de Oostenrijkers klagen dat de Piefkes hun banen jatten.

De oplossing voor een Nederlander met een Duits accent? Geïnteresseerd ah la een cultureel antropoloog de buurvrouw vragen wat ‘Semmelbrösel’ is, fanatiek iedereen ‘Grüssgotten’ in de ‘Bücherei’, ‘heuer’ op een ‘Sessel’ plaatsnemen en je rotzooi ‘freilich’in een ‘Mistkügerl’ werpen.

Ik doe werkelijk mijn best. En wat krijg ik als dank? Mijn Berlijnse vrienden lachen me uit vanwege mijn slome Oostenrijke accent en mijn Turkse huisgenoot vindt het belachelijk dat er toch een enkele keer een ‘Stuhl’ uitfloept. ‘Je bent hier wel in Oostenijk zeg’.

Je doet het nooit goed. Zoals altijd in een dergelijke conflictsituatie kies ik voor de underdog (ik werk aan een desintegratie-is-hip-theorie). Vanavond ga lekker met mijn Duitse vrienden naar een Turks balkanfeest. En daarna naar een Oostenrijkse club waar een Duitse DJ draait. Ha!

Gepubliceerd 27 maart 2009 http://www.volkskrantreizen.nl